Eski Hale Getirme Süresi Hesaplama

Adım adım kullanım

1. Engelin ortadan kalktığı günü belirleyin. Engel; ağır hastalık, doğal afet, tebligattan fiilen haberdar olamama gibi, işlemin süresinde yapılmasını imkânsız kılan ve iradeniz dışındaki bir durumdur. Hastanede yatış için taburcu olunan gün, afet için bölgeye erişimin sağlandığı gün gibi engelin sona erdiği günü tespit edin.
2. Tarihi araca girin. Engelin kalktığı günü tarih alanına yazın. Süre bu günü izleyen gün başlar ve iki hafta sonra aynı günde biter.
3. Dosya türünü seçin. Olağan hukuk davalarında son gün adli tatile rastlarsa süre 7 Eylül'e uzar. Adli tatilde görülen işlerde (tedbir, nafaka) uzama yoktur.
4. Talebi ve kaçırılan işlemi birlikte hazırlayın. Eski hâle getirme dilekçesiyle birlikte, süresinde yapılamayan işlemi de (istinaf dilekçesi, cevap dilekçesi, delil listesi gibi) aynı süre içinde yapın. Yalnız talepte bulunmak yeterli değildir.
5. Delilleri ekleyin. Dilekçede talebin dayandığı sebepleri ve bunların delil veya emarelerini gösterin: hastane raporu, epikriz, afet tutanağı, resmi yazılar. Talebi haklı kılan olguların ispatı talepte bulunana aittir.

Eski hâle getirme nedir?

Usul hukukunda kanunun belirlediği süreler kesindir; süresinde yapılmayan işlemi yapma hakkı ortadan kalkar (HMK m.94). Bu katılığın istisnası eski hâle getirmedir. Kanun, elde olmayan sebeplerle süreyi kaçıran kişiye, engel ortadan kalktıktan sonra kısa bir süre içinde başvurarak işlemi yapma imkânı tanır. Kurum, hak arama özgürlüğü ile hukuki güvenlik arasında bir denge kurar: süreler kesin kalır, ancak iradesi dışında süreyi kaçıran kişi korunur.

“Elde olmayan sebeplerle, kanunda belirtilen veya hâkimin kesin olarak belirlediği süre içinde bir işlemi yapamayan kimse, eski hâle getirme talebinde bulunabilir.”

Eski hâle getirme yalnız kesin süreler için söz konusudur: kanunun belirlediği süreler (istinaf, temyiz, cevap, itiraz süreleri) ve hâkimin kesin olarak belirlediği süreler (gider avansı, delil avansı, tanık listesi için verilen kesin süreler). Kesin olmayan bir süreyi kaçıran taraf zaten yeniden süre isteyebilir (HMK m.94/2); bu durumda eski hâle getirmeye gerek yoktur.

Eski hâle getirme süresi nasıl işler?

“Eski hâle getirme, işlemin süresinde yapılamamasına sebep olan engelin ortadan kalkmasından itibaren iki hafta içinde talep edilmelidir.”

Süre, kaçırılan sürenin son gününden değil, engelin ortadan kalktığı günden başlar. Örneğin istinaf süresinin son günü 20 Mart olan bir avukat 15-30 Mart arasında hastanede yatmışsa, iki haftalık süre taburcu olduğu 30 Mart'ı izleyen gün başlar ve 13 Nisan'da biter. Engelin ne zaman kalktığı her olayda ayrıca değerlendirilir; iyileşme süreci kademeli ise işlem yapabilecek duruma gelinen gün esas alınır.

HMK m.96/2 ayrıca bir zaman sınırı getirir: ilk derece ve istinaf yargılamalarında eski hâle getirme talebi en geç nihai karar verilinceye kadar yapılabilir. Ancak nihai karar bir tarafın yokluğunda verilmişse, tahkikat aşamasında kaçırılan süreler için kararın verilmesinden sonra da talepte bulunulabilir. Kanun yolu sürelerinin kaçırılmasında ise talep, ilgili kanun yolu merciine yapılır.

Eski hâle getirmenin şartları

1. Kaçırılan süre kanuni bir süre veya hâkimin kesin olarak belirlediği bir süre olmalıdır (m.95/1).
2. Süre elde olmayan bir sebeple kaçırılmış olmalıdır; kusur veya ihmal eski hâle getirmeyi haklı kılmaz.
3. Aynı sonuca başka bir hukuki yoldan ulaşılamamalıdır (m.95/2).
4. Talep engelin kalkmasından itibaren iki hafta içinde yapılmalıdır (m.96/1).
5. Süresinde yapılamayan işlem de aynı süre içinde yapılmalıdır (m.97/1).

Elde olmayan sebep kavramı dar yorumlanır. Uygulamada ağır hastalık, doğal afet, salgın nedeniyle getirilen kısıtlamalar, tebligatın muhataba ulaşmasını engelleyen olağanüstü durumlar bu kapsamda değerlendirilir. Avukatın iş yoğunluğu, süreyi yanlış hesaplaması, büro içi iletişim eksikliği veya müvekkilin talimatı geç vermesi kural olarak elde olmayan sebep sayılmaz. Vekilin kusuru müvekkile yüklenir.

Talep hangi mahkemeye yapılır?

Talep dilekçeyle yapılır. Dilekçede talebin dayandığı sebepler ile bunların delil veya emareleri gösterilir (HMK m.97/1). İlk derece ve bölge adliye mahkemelerinde talep ön sorunlar hakkındaki usule, Yargıtay'daki talep ise temyiz usulüne göre incelenir (HMK m.100/1).

Talebin yargılamaya ve icraya etkisi

Eski hâle getirme talebi yargılamanın ertelenmesini gerektirmez ve hükmün icrasına engel olmaz (HMK m.99). Talebi inceleyen mahkeme talebi haklı görürse teminat gösterilmek şartıyla, gerektiğinde teminatsız olarak, yargılamanın ertelenmesine veya hükmün icrasının geri bırakılmasına karar verebilir. Talep kabul edilirse mahkeme hangi işlemlerin geçersiz hale geldiğini kararında belirtir; ıslahla geçersiz kılınamayan işlemler eski hâle getirmeden de etkilenmez (HMK m.100/2).

Eski hâle getirme talebinden doğan giderler kural olarak talepte bulunan tarafa yükletilir. Karşı taraf asılsız itirazlarla giderlerin artmasına sebep olmuşsa hâkim bu giderleri karşı tarafa yükleyebilir (HMK m.101).

Süre nasıl hesaplanır?

1. Engelin ortadan kalktığı günü belirleyin; bu gün süreye dahil değildir.
2. İki hafta ekleyin; süre engelin kalktığı güne karşılık gelen iki hafta sonraki gün biter (HMK m.92).
3. Son gün adli tatildeyse 7 Eylül'e uzatın (HMK m.104); tatilde görülen işlerde uzatmayın.
4. Son gün hafta sonu veya resmi tatilse ilk iş gününe kaydırın (HMK m.93).

Engelin ispatı

Eski hâle getirme talebinin kabulü, engelin varlığının ve süresinin inandırıcı biçimde ortaya konmasına bağlıdır. Sağlık sorunlarında yalnız 'istirahat raporu' çoğu zaman yeterli görülmez; hastalığın işlem yapmayı imkânsız kılacak ağırlıkta olduğunu gösteren yatış belgeleri, epikriz ve tedavi kayıtları sunulmalıdır. Vekil bulunan dosyalarda vekilin hastalığı değerlendirilirken, büroda işlemi yapabilecek başka bir avukatın veya yetki belgesiyle tevkil imkânının bulunup bulunmadığı da dikkate alınabilir.

Kesin olmayan sürelerde yeniden süre istenmesi

Eski hâle getirme ile yeniden süre istenmesi farklı kurumlardır. Hâkimin kesin olduğunu belirtmeden verdiği bir süreyi geçiren taraf, eski hâle getirme şartlarını ispat etmek zorunda kalmadan yeniden süre isteyebilir; bu şekilde verilecek ikinci süre kesindir ve yeniden süre verilemez (HMK m.94/2). Bu nedenle kaçırılan sürenin kesin olup olmadığını önce ara kararın metninden kontrol edin. Süre kesin değilse yeniden süre talebi daha kolay ve daha az şarta bağlı bir yoldur. Süre kesinse veya kanuni bir süreyse, tek yol elde olmayan sebebin ispatına dayanan eski hâle getirmedir.

Sık yapılan hatalar

Eski hâle getirme dilekçesinin yapısı

Eski hâle getirme dilekçeyle talep edilir; dilekçede talebin dayandığı sebepler ile bunların delil veya emareleri gösterilir (HMK m.97/1). Dilekçe iki işlevi birlikte görür: hem eski hâle getirme talebini hem de süresinde yapılamayan işlemi içerir. Uygulamada iki ayrı dilekçe verilmesi de mümkündür; önemli olan her ikisinin de iki haftalık süre içinde mahkemeye ulaşmasıdır.

1. Merci: kaçırılan işlemi inceleyecek mahkeme; istinaf için bölge adliye mahkemesi, temyiz için Yargıtay.
2. Kaçırılan süre: sürenin türü, başlangıç ve bitiş günü, dayanağı.
3. Engel: engelin ne olduğu, ne zaman başladığı ve ne zaman ortadan kalktığı.
4. Kusursuzluk: engelin elde olmayan bir sebep olduğunu ve başka bir yoldan işlemin yapılamadığını gösteren açıklama.
5. Deliller: hastane kayıtları, resmi yazılar, afet belgeleri, tanıklar.
6. Kaçırılan işlem: istinaf dilekçesi, cevap dilekçesi, avans ödemesi gibi işlemin kendisi veya ekte sunulduğu.
7. Talep: eski hâle getirme talebinin kabulü ve gerekirse yargılamanın ertelenmesi veya icranın geri bırakılması.

Engel örnekleri ve değerlendirme

Son satırdaki durum, HMK m.95/2'nin uygulamadaki önemini gösterir: aynı sonuca başka bir hukuki yoldan ulaşılabiliyorsa eski hâle getirme istenemez. Tebligat usulsüzse süre zaten öğrenme tarihinden başlar; bu durumda eski hâle getirme yerine usulsüz tebligat iddiasıyla işlemin süresinde yapıldığı ileri sürülür. UYAP kesintilerinde ise kesintinin kayıtları, dilekçenin fiziki olarak verilebilme imkânı ve kesintinin süresi birlikte değerlendirilir.

Vekilin engeli ve büro düzeni

Vekille takip edilen dosyalarda engelin vekilde gerçekleşmesi sık görülen bir durumdur. Vekilin ani ve ağır hastalığı eski hâle getirme sebebi olabilir; ancak mahkemeler vekilin işlemi yapmak için başka bir avukatı yetkilendirme (tevkil) imkânının bulunup bulunmadığını ve hastalığın bu imkânı da ortadan kaldıracak ağırlıkta olup olmadığını değerlendirebilir. Birden fazla avukatın çalıştığı bürolarda süre takibinin tek kişiye bağlı olmaması, hem hak kaybını hem de eski hâle getirme ihtiyacını önler.

Çalışılmış örnekler

Aşağıdaki örneklerin her biri bu sayfadaki hesap motoruyla otomatik olarak test edilir; sonuçlar araçla birebir aynıdır.

Sık sorulan sorular

Kanuni dayanaklar

• HMK m.94 — Kanuni sürelerin kesinliği ve hâkimin kesin süresi.
• HMK m.95 — Eski hâle getirme talep hakkı; başka hukuki yol bulunmaması şartı.
• HMK m.96-97 — Engelin kalkmasından itibaren iki hafta; işlemin aynı süre içinde yapılması.
• HMK m.98-101 — Merci, yargılamaya etkisi, inceleme usulü ve giderler.
• HMK m.92-93, 104 — Süre hesabı, tatil kaydırması ve adli tatil uzaması.

Son güncelleme: 3 Ekim 2026. Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.