Adım adım kullanım
- Tazminatın kimin lehine olduğunu seçin. Borçlunun ödeme emrine itirazı haksız bulunmuşsa 'Alacaklı lehine' seçeneğini, alacaklının takibi hem haksız hem de kötü niyetli bulunmuşsa 'Borçlu lehine' seçeneğini seçin. Borçlu lehine tazminat için yalnızca takibin haksız olması yetmez; alacaklının kötü niyeti de ispatlanmalıdır.
- Esas tutarı girin. Alacaklı lehine hesapta, itirazın iptaline karar verilen alacak tutarını girin. Dava kısmen kabul edilmişse yalnız kabul edilen kısmı yazın; reddedilen kısım için tazminat hesaplanmaz. Borçlu lehine hesapta, haksız ve kötü niyetli bulunan takip tutarını girin.
- Oranı belirleyin. Kanun asgari oranı %20 olarak belirlemiştir ve mahkemeler çoğunlukla bu oranı uygular. Mahkeme somut olayın özelliklerine göre daha yüksek bir oran belirleyebilir; kararda farklı bir oran yazıyorsa onu girin. %20'nin altında bir oran kabul edilmez.
- Sonucu dilekçenize veya takip talebine aktarın. Sonuç, tazminat tutarını ve hesaplamanın dayanağını gösterir. Dava dilekçesinde 'alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmedilmesi' talebini açıkça yazmayı unutmayın; talep olmadan tazminata hükmedilmez.
- Uyarıları kontrol edin. Sonuç kartındaki uyarılar, alacağın likit olması ve kısmi kabul gibi tazminatın kaderini belirleyen şartları hatırlatır. Özellikle tazminat, kira farkı veya değer tespitine bağlı alacaklarda likitlik tartışmalı olabilir.
İcra inkâr tazminatı nedir?
İlamsız icra takibinde borçlu, kendisine tebliğ edilen ödeme emrine yedi gün içinde itiraz ederek takibi durdurabilir. İtiraz için gerekçe göstermek zorunlu değildir; bu nedenle itiraz, borcu ödememek veya ödemeyi geciktirmek için kolayca kullanılabilecek bir araçtır. Kanun koyucu, haksız itirazları caydırmak için icra inkâr tazminatını öngörmüştür.
Alacaklı, itirazla duran takibin devamını sağlamak için itirazın tebliğinden itibaren bir yıl içinde genel mahkemede itirazın iptali davası açabilir (İİK m.67/1). Mahkeme borçlunun itirazının haksız olduğuna karar verirse, alacaklının talebi üzerine borçluyu alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına mahkûm eder. Tazminat, itiraz yüzünden tahsilatı gecikmiş ve dava açmak zorunda kalmış alacaklının zararını götürü olarak karşılar.
Aynı hüküm karşı tarafı da korur: alacaklının takibinde haksız ve kötü niyetli olduğu anlaşılırsa, borçlunun talebi üzerine alacaklı, borçluya takip konusu tutarın %20'sinden aşağı olmamak üzere tazminat ödemeye mahkûm edilir. Bu araç her iki tazminatı da hesaplar.
İcra inkâr tazminatının şartları
| Şart | Açıklama |
|---|---|
| İlamsız takip ve itiraz | Genel haciz yoluyla ilamsız takipte borçlunun ödeme emrine itiraz etmiş olması. |
| İtirazın iptali davası | Alacaklının genel mahkemede itirazın iptali davası açması. |
| İtirazın haksızlığı | Mahkemenin borçlunun itirazının haksız olduğuna karar vermesi. |
| Talep | Alacaklının dava dilekçesinde veya yargılama sırasında tazminat talep etmesi; mahkeme kendiliğinden hükmedemez. |
| Likit alacak | Alacağın miktarının belirli veya borçlu tarafından hesaplanabilir olması. |
Likitlik şartı uygulamada en çok tartışılan şarttır. Yargıtay'ın yerleşik yaklaşımına göre alacak, borçlunun elindeki bilgi ve belgelerle, yargılamaya gerek kalmadan hesaplanabiliyorsa likittir. Faturaya, sözleşmeye veya cari hesap ekstresine dayanan bir alacak kural olarak likittir. Buna karşılık miktarı ancak bilirkişi incelemesiyle belirlenebilen tazminat alacakları, değer kaybı veya kira tespiti gerektiren alacaklar çoğu zaman likit kabul edilmez ve bu davalarda icra inkâr tazminatı reddedilir.
Tazminat nasıl hesaplanır?
Hesap basittir: tazminata esas tutar × oran. Ancak esas tutarın doğru belirlenmesi önemlidir. Tazminat, takip talebindeki toplam tutara değil, itirazın iptaline karar verilen alacak miktarına göre hesaplanır. Dava kısmen kabul edilmişse, yalnız kabul edilen kısım için tazminata hükmedilir. Alacağın bir kısmı likit, bir kısmı likit değilse, tazminat yalnız likit kısım üzerinden hesaplanabilir.
| İtirazın iptaline karar verilen alacak | Tazminat (%20) |
|---|---|
| 12.500 TL | 2.500 TL |
| 50.000 TL | 10.000 TL |
| 120.000 TL | 24.000 TL |
| 150.000 TL | 30.000 TL |
| 1.000.000 TL | 200.000 TL |
Mahkeme kararında %20'den yüksek bir oran belirlenmişse aracı o oranla kullanın. Tazminat, alacağın kendisinden, işlemiş faizden, yargılama giderlerinden ve vekâlet ücretinden ayrı bir kalemdir; ilamda ayrıca gösterilir ve ilamlı icra yoluyla tahsil edilebilir.
Takipten tazminata: süreç ve süreler
- Alacaklı icra dairesine takip talebinde bulunur; borçluya ödeme emri tebliğ edilir.
- Borçlu ödeme emrinin tebliğinden itibaren 7 gün içinde itiraz edebilir (İİK m.62); itirazla takip durur.
- Alacaklı, itirazın kendisine tebliğinden itibaren 1 yıl içinde itirazın iptali davası açabilir (İİK m.67/1). Bazı uyuşmazlıklarda dava öncesi arabuluculuğa başvurmak dava şartıdır.
- Alacaklı dilekçesinde itirazın iptalini, takibin devamını ve icra inkâr tazminatını talep eder.
- Mahkeme itirazı haksız bulursa itirazın iptaline, takibin devamına ve şartları varsa tazminata karar verir.
- Alacaklı ilamı icra dairesine sunarak durmuş takibe devam eder; tazminat ilamlı icra yoluyla tahsil edilir.
Alacaklı, itirazın iptali davası yerine icra mahkemesinde itirazın kaldırılması yolunu da tercih edebilir; ancak bu yol, alacağın İİK m.68'de sayılan belgelerle (örneğin imzası ikrar edilmiş adi senet veya resmi makamlarca düzenlenmiş belge) ispatlanabildiği hâllerle sınırlıdır.
Borçlu lehine kötü niyet tazminatı
İcra inkâr tazminatının karşılığı olan kötü niyet tazminatı, alacaklının haksız ve kötü niyetli takibine karşı borçluyu korur. Bunun için iki şart birlikte aranır: takibin haksız olması, yani alacağın bulunmaması veya takip edilen miktardan az olması; ve alacaklının bunu bilerek ya da bilmesi gerekirken takip yapması. Yalnızca alacağın ispat edilememesi kötü niyet için yeterli sayılmaz.
Ödenmiş bir fatura için bilerek takip başlatılması, sahte veya içi doldurulmuş bir belgeye dayanılması, daha önce ibra edilmiş bir alacağın takip edilmesi kötü niyetin tipik örnekleridir. Borçlu bu tazminatı itirazın iptali davasında talep etmelidir; oran yine %20'den aşağı olamaz.
Hangi alacaklar likit sayılır? Uygulamadan örnekler
Likitlik, icra inkâr tazminatı taleplerinin en sık reddedilme sebebidir. Aşağıdaki tablo, uygulamada sık karşılaşılan alacak türlerinin likitlik bakımından genel eğilimini gösterir. Her dosya kendi koşullarıyla değerlendirilir; tablo kesin bir kural değil, yol gösterici bir özettir.
| Alacak | Genel eğilim | Neden |
|---|---|---|
| Fatura bedeli (mal veya hizmet teslim edilmiş) | Likit | Tutar faturada belirli; borçlu hesaplayabilir. |
| Sözleşmede belirlenmiş kira bedeli | Likit | Aylık tutar sözleşmeden bellidir. |
| Banka kredisi ve cari hesap bakiyesi | Likit | Hesap ekstresiyle belirlenebilir. |
| Kira tespit davasıyla belirlenecek fark | Likit değil | Tutar ancak yargılamayla belirlenir. |
| Trafik kazası tazminatı | Çoğunlukla likit değil | Zarar kalemleri bilirkişi hesabı gerektirir. |
| İşçilik alacakları (fazla mesai vb.) | Çoğunlukla likit değil | Çalışma süresi ve ücret ispatı yargılama gerektirir. |
| Ayıplı mal nedeniyle bedel indirimi | Likit değil | İndirim miktarı bilirkişiyle tespit edilir. |
Alacağın bir kısmının likit, bir kısmının likit olmadığı dosyalarda mahkeme tazminatı yalnız likit kısım üzerinden hesaplayabilir. Örneğin fatura bedeli likitken faturaya eklenen ve miktarı tartışmalı olan gecikme cezası likit sayılmayabilir. Bu durumda aracı likit kısım için ayrıca kullanın.
İcra inkâr tazminatı ile diğer kalemlerin farkı
| Kalem | Kime ödenir? | Nasıl belirlenir? |
|---|---|---|
| Asıl alacak | Alacaklıya | İtirazın iptaline karar verilen tutar |
| İşlemiş ve işleyecek faiz | Alacaklıya | Faiz türü ve temerrüt tarihine göre |
| İcra inkâr tazminatı | Alacaklıya | Kabul edilen alacağın en az %20'si |
| Yargılama giderleri | Haklı çıkan tarafa | Harç, bilirkişi, tebligat giderleri |
| Karşı taraf vekâlet ücreti | Haklı çıkan tarafa | Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi |
İcra inkâr tazminatı bir ceza değil, kanunun öngördüğü götürü bir tazminattır. Bu nedenle alacaklı, uğradığı gerçek zararı ayrıca ispat etmek zorunda değildir. Bununla birlikte tazminat, alacağın gecikmeli tahsilinden doğan faiz kaybının yerine geçmez; faiz ayrıca istenir.
Tazminat nasıl tahsil edilir? İstinaf ve kesinleşme
İtirazın iptali kararıyla birlikte durmuş takip, ilamın icra dairesine sunulmasıyla kaldığı yerden devam eder. İcra inkâr tazminatı ise asıl takibin konusu olmadığı için ayrı bir kalemdir; alacaklı bu tutarı aynı dosyada talep edebilir veya ilamlı icra yoluyla ayrı bir takip başlatabilir. Kararın istinaf veya temyiz edilmesi, uygulamada tazminat ve yargılama giderlerine ilişkin kısmın kesinleşmeden icraya konulup konulamayacağı sorusunu gündeme getirir; bu noktada kararın ilgili kısmının niteliğine ve güncel içtihada dikkat edilmelidir.
Karar üst mahkemece bozulur veya kaldırılırsa, tahsil edilen tazminat geri istenebilir. Bu nedenle kesinleşmeden tahsil edilen tutarların kaydını tutmak ve olası iade riskini müvekkile açıklamak önemlidir.
Arabuluculuk ve itirazın iptali davası
Ticari alacaklar, kira alacakları ve işçilik alacakları gibi zorunlu arabuluculuk kapsamındaki uyuşmazlıklarda itirazın iptali davası açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır. Arabuluculuk süreci süren bir yıllık dava açma süresini etkileyebileceğinden, arabuluculuk son tutanağının tarihini ve kalan süreyi dikkatle takip edin. Arabuluculukta anlaşma sağlanırsa icra inkâr tazminatı gündeme gelmez; anlaşma tutanağı ilam niteliğinde belge sayılır.
Sık yapılan hatalar
- Tazminatı talep etmeyi unutmak; mahkeme kendiliğinden hükmedemez.
- Tazminatı takip talebindeki toplam tutar üzerinden hesaplamak; esas olan itirazın iptaline karar verilen alacaktır.
- Kısmen kabul edilen davada reddedilen kısım için de tazminat istemek.
- Likit olmayan, bilirkişi hesabı gerektiren alacaklarda tazminat beklemek.
- Oranın %20 ile sınırlı olduğunu sanmak; %20 asgari orandır.
- Borçlu lehine tazminatta yalnız takibin haksızlığını yeterli saymak; kötü niyet de ispatlanmalıdır.
İcra dosyalarınızda süreleri otomatik izleyin
MÜHLET, UETS üzerinden gelen ödeme emri, itiraz ve ilam tebligatlarını alır; itiraz, dava ve istinaf sürelerini hesaplayıp son güne kadar hatırlatır. Bu sayede bir yıllık itirazın iptali süresi gibi uzun süreler de gözden kaçmaz.
Çalışılmış örnekler
Aşağıdaki örneklerin her biri bu sayfadaki hesap motoruyla otomatik olarak test edilir; sonuçlar araçla birebir aynıdır.
Örnek 1
Fatura alacağında haksız itiraz
150.000 TL'lik fatura alacağı için başlatılan takibe borçlu itiraz etti; mahkeme itirazın tamamen iptaline karar verdi.
Alacak faturaya dayalı ve likittir. İcra inkâr tazminatı 150.000 × %20 = 30.000,00 TL'dir.
Örnek 2
Kısmen kabul edilen dava
200.000 TL'lik takibe yapılan itirazın 120.000 TL'lik kısmı iptal edildi, kalanı reddedildi.
Tazminat yalnız iptaline karar verilen 120.000 TL üzerinden hesaplanır: 24.000,00 TL.
Örnek 3
Mahkemenin daha yüksek oran belirlemesi
Mahkeme, borçlunun itirazının açıkça oyalama amaçlı olduğunu gözeterek oranı %25 belirledi.
240.000 × %25 = 60.000,00 TL. Oran %20'nin altında belirlenemez, üstünde belirlenebilir.
Örnek 4
Ödenmiş borç için takip
Alacaklı, banka dekontuyla ödendiği sabit olan 80.000 TL için bilerek takip başlattı; mahkeme takibi haksız ve kötü niyetli buldu.
Borçlunun talebi üzerine alacaklı, 80.000 × %20 = 16.000,00 TL kötü niyet tazminatı öder.
Örnek 5
Küçük tutarlı kira alacağı
Ödenmeyen bir aylık 12.500 TL kira için başlatılan takibe kiracı itiraz etti; itiraz iptal edildi.
Kira sözleşmesinde belirlenmiş bedel likittir. Tazminat 2.500,00 TL'dir.
Sık sorulan sorular
›İcra inkâr tazminatı yüzde kaçtır?
İİK m.67/2'ye göre alacağın %20'sinden aşağı olamaz. Mahkeme daha yüksek bir oran belirleyebilir; uygulamada çoğunlukla %20 oranına hükmedilir.
›İcra inkâr tazminatı hangi tutar üzerinden hesaplanır?
İtirazın iptaline karar verilen alacak miktarı üzerinden hesaplanır. Dava kısmen kabul edilmişse yalnız kabul edilen kısım esas alınır.
›İcra inkâr tazminatı için alacağın likit olması ne demektir?
Alacağın miktarının belirli veya borçlunun elindeki bilgi ve belgelerle, yargılamaya gerek olmadan hesaplanabilir olmasıdır. Fatura, sözleşme veya cari hesaba dayanan alacaklar kural olarak likittir; bilirkişi hesabı gerektiren tazminat alacakları çoğu zaman likit sayılmaz.
›Mahkeme icra inkâr tazminatına kendiliğinden hükmeder mi?
Hayır. Tazminat ancak alacaklının talebi üzerine hükmedilir. Bu nedenle dava dilekçesinde açıkça talep edilmelidir.
›Borçlu da tazminat isteyebilir mi?
Evet. Alacaklının takibinde haksız ve kötü niyetli olduğu anlaşılırsa, borçlunun talebi üzerine alacaklı %20'den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkûm edilir. Kötü niyetin ispatı gerekir.
›İcra inkâr tazminatına faiz işler mi?
Tazminat, kararla belirlenen bir para borcudur. Alacaklı, tazminatın tahsili için başlattığı takipte faiz talep edip edemeyeceğini ve başlangıç tarihini kararın içeriğine göre değerlendirmelidir. Asıl alacağın faizi ise her durumda ayrı bir kalemdir ve tazminattan bağımsız olarak istenir.
›Borçlu itirazı dava sırasında geri alırsa tazminat yine istenir mi?
Borçlunun dava açıldıktan sonra borcu kabul etmesi veya ödemesi, itirazın başlangıçta haksız olduğunu ortadan kaldırmaz. Mahkeme, itirazın yapıldığı andaki haklılığı değerlendirerek şartları varsa tazminata hükmedebilir. Somut olayda ödeme tarihinin ve kabulün etkisi ayrıca incelenir.
›İtirazın kaldırılmasında da %20 tazminat var mı?
İcra mahkemesindeki itirazın kaldırılması yargılamasında da borçlunun itirazının haksız bulunması hâlinde tazminat söz konusu olabilir. Bu yol yalnız İİK m.68'de sayılan belgelerle ispatlanabilen alacaklar için kullanılabildiğinden, uygulamada itirazın iptali davası daha yaygındır.
›Kambiyo senedine dayalı takipte icra inkâr tazminatı var mı?
Kambiyo senetlerine özgü haciz yolunda borçlunun itirazları icra mahkemesinde incelenir ve bu yolun kendine özgü yaptırımları vardır; örneğin imzaya itirazı reddedilen borçlu aleyhine para cezası ve tazminat öngörülmüştür. İİK m.67/2'deki icra inkâr tazminatı ise genel haciz yoluyla ilamsız takipte itirazın iptali davası için düzenlenmiştir. Hangi yolun izlendiğine göre doğru hükmü uygulayın.
›Tazminat oranı neden bazen %20'den yüksek belirlenir?
Kanun yalnızca alt sınırı belirlemiştir. Mahkeme; itirazın açıkça oyalama amaçlı olması, borçlunun borcu daha önce yazılı olarak kabul etmiş bulunması veya alacaklının tahsilatının uzun süre engellenmesi gibi durumlarda daha yüksek bir oran takdir edebilir. Takdir gerekçesi kararda gösterilir.
›İtirazın iptali davası ne kadar sürede açılmalıdır?
İtirazın alacaklıya tebliğinden itibaren 1 yıl içinde açılmalıdır (İİK m.67/1). Süre geçtikten sonra alacaklı genel hükümlere göre alacak davası açabilir; ancak durmuş takip devam ettirilemez.
Kanuni dayanaklar
- İİK m.62 — Ödeme emrine 7 gün içinde itiraz.
- İİK m.67 — İtirazın iptali davası; icra inkâr ve kötü niyet tazminatı (%20).
- İİK m.68 — İcra mahkemesinde itirazın kaldırılması.
Son güncelleme: 25 Eylül 2026. Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.
İlgili sayfalar