Görevsizlik ve Yetkisizlik Kararı Sonrası Süre Hesaplama

Adım adım kullanım

1. Kararın durumunu seçin. Görevsizlik veya yetkisizlik kararı verildiği anda kesinse (kanun yolu kapalıysa) ilk seçeneği, kanun yoluna gidilmeyip süre geçince kesinleştiyse ikinci seçeneği, istinaf veya temyiz başvurusu reddedildiyse üçüncü seçeneği işaretleyin.
2. Tebligat şeklini seçin. Kesin kararda ve ret kararında süre tebliğden başladığından tebligat şekli önemlidir; e-tebligatta ulaşma tarihini girin, araç beş günü ekler. Kesinleşme tarihinden başlayan durumda bu seçim dikkate alınmaz.
3. Tarihi girin. Seçtiğiniz duruma göre kararın veya ret kararının tebliğ tarihini ya da kararın kesinleştiği tarihi girin. Kesinleşme tarihini Kesinleşme Tarihi Hesaplama aracıyla veya kesinleşme şerhinden bulabilirsiniz.
4. Dosya türünü belirtin. Olağan davalarda son gün adli tatile rastlarsa süre 7 Eylül'e uzar; adli tatilde görülen işlerde uzama yoktur.
5. Başvuruyu yapın. Sonuç kartındaki tarihe kadar kararı veren mahkemeye dilekçe vererek dosyanın görevli veya yetkili mahkemeye gönderilmesini isteyin. Başvuruyu taraflardan herhangi biri yapabilir.

HMK m.20 ne düzenler?

“Görevsizlik veya yetkisizlik kararı verilmesi hâlinde, taraflardan birinin, bu karar verildiği anda kesin ise tebliğ tarihinden, süresi içinde kanun yoluna başvurulmayarak kesinleşmiş ise kararın kesinleştiği tarihten; kanun yoluna başvurulmuşsa bu başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde kararı veren mahkemeye başvurarak, dava dosyasının görevli ya da yetkili mahkemeye gönderilmesini talep etmesi gerekir. Aksi takdirde dava açılmamış sayılır…”

Görevsizlik veya yetkisizlik kararı davayı sona erdirmez; dava, görevli veya yetkili mahkemede kaldığı yerden devam edebilir. Ancak bunun için taraflardan birinin süresi içinde gönderme talebinde bulunması gerekir. Talep yapılmazsa dava açılmamış sayılır ve görevsizlik veya yetkisizlik kararı veren mahkeme bu konuda kendiliğinden karar verir. Dosya kendisine gönderilen mahkeme taraflara kendiliğinden davetiye gönderir (HMK m.20/2).

Süre hangi tarihten başlar?

İkinci durumda süre tebliğden değil, kesinleşmeden başlar. Kesinleşme, kanun yolu süresinin (iki hafta) dolmasıyla gerçekleşir; bu nedenle kesinleşme tarihini doğru bulmak gerekir. Kararın taraflara farklı günlerde tebliğ edildiği durumlarda kesinleşme, en son tebliğ alan tarafın süresinin bitimiyle olur. Kesinleşme tarihini hesaplamak için Kesinleşme Tarihi Hesaplama aracını kullanabilirsiniz.

Üçüncü durumda, istinaf veya temyiz başvurusunun reddi kararının tebliğinden itibaren iki hafta işler. Başvuru esastan reddedilmişse görevsizlik veya yetkisizlik kararı onanmış olur ve gönderme talebi için süre bu ret kararının tebliğiyle başlar.

Süre kaçırılırsa ne olur?

İki haftalık süre içinde gönderme talebinde bulunulmazsa dava açılmamış sayılır. Hangi sebeple olursa olsun açılmamış sayılan davadaki talep de hiç yapılmamış sayılır (HMK m.150/7 ile aynı mantık). Bu, davanın açılmasıyla kesilen zamanaşımının veya korunan hak düşürücü sürenin kaybedilmesi riskini doğurur. Ayrıca yargılama giderleri ve vekâlet ücreti bakımından da sonuç doğurur.

Süre nasıl hesaplanır?

1. Kararın durumuna göre başlangıç tarihini belirleyin (tebliğ, kesinleşme veya ret kararının tebliği).
2. E-tebligatta ulaşma tarihine beş gün ekleyin; kesinleşme tarihinde ekleme yapmayın.
3. İki hafta ekleyin; süre başlangıç gününe karşılık gelen iki hafta sonraki gün biter.
4. Son gün adli tatildeyse 7 Eylül'e uzatın, hafta sonu veya resmi tatilse ilk iş gününe kaydırın.

Görev ve yetki kararlarının farkı

Görev, davanın hangi tür mahkemede (asliye hukuk, sulh hukuk, iş, tüketici, aile, ticaret) görüleceğini; yetki ise hangi yer mahkemesinde görüleceğini belirler. Görev kamu düzenine ilişkindir ve mahkemece kendiliğinden gözetilir. Yetki ise kural olarak kesin değildir; kesin yetki hallerinin dışında yetki itirazı cevap dilekçesinde ilk itiraz olarak ileri sürülmelidir (HMK m.116-117). Her iki kararda da dosyanın gönderilmesi HMK m.20'deki aynı iki haftalık süreye bağlıdır.

Uygulamada 'görevsizlik kararı verilince dosya kendiliğinden gönderilir' şeklinde yanlış bir kanı vardır. HMK sisteminde dosya kendiliğinden gönderilmez; taraflardan birinin talebi gerekir. Mahkemenin kararda 'kesinleşmesi ve talep halinde dosyanın gönderilmesine' ifadesini kullanması bu nedenledir.

Özel durumlar

• İş mahkemesi ile asliye hukuk mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında da HMK m.20 uygulanır.
• Tüketici mahkemesinin görevsizlik kararlarında dava şartı arabuluculuk veya hakem heyeti şartları ayrıca değerlendirilmelidir.
• Aynı yargı çevresinde iş bölümü ilişkisi bulunan mahkemeler arasında verilen kararlarda gönderme usulü farklılık gösterebilir; kararın gerekçesini dikkatle okuyun.
• Yargı yolu (adli-idari) uyuşmazlıklarında HMK m.20'nin yanı sıra Uyuşmazlık Mahkemesi mevzuatı dikkate alınmalıdır.

Görevsizlik kararı hangi aşamada verilir?

Mahkemenin görevli olması dava şartıdır (HMK m.114/1-c) ve mahkeme dava şartlarını davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır (HMK m.115/1). Bu nedenle görevsizlik kararı ön inceleme aşamasında verilebileceği gibi, tahkikatın ilerleyen aşamalarında da verilebilir. Kesin yetki hallerinde yetki de dava şartıdır (HMK m.114/1-ç). Kesin olmayan yetki ise ilk itiraz olarak cevap dilekçesinde ileri sürülmelidir; süresinde ileri sürülmeyen yetki itirazı dinlenmez (HMK m.117/1). Hangi aşamada verilmiş olursa olsun, görevsizlik veya yetkisizlik kararından sonra dosyanın gönderilmesi HMK m.20'deki iki haftalık süreye bağlıdır.

Sık yapılan hatalar

Gönderme talebi dilekçesinin yapısı

Gönderme talebi kısa bir dilekçeyle yapılır; ancak dilekçede sürenin hangi olaydan başladığını ve talebin süresinde olduğunu gösteren bilgilere yer vermek, sonradan çıkabilecek süre tartışmalarını önler. Dilekçe, görevsizlik veya yetkisizlik kararını veren mahkemeye hitaben yazılır ve UYAP üzerinden gönderilebilir. Dosyanın gönderileceği mahkeme kararda belirtilmişse dilekçede aynen tekrarlanmalıdır.

1. Başlık: kararı veren mahkemenin adı ve dosya esas numarası.
2. Taraf bilgileri: talepte bulunan tarafın sıfatı ve vekil bilgileri.
3. Karar bilgisi: görevsizlik veya yetkisizlik kararının tarihi ve karar numarası.
4. Süre bilgisi: kararın tebliğ, kesinleşme veya ret kararının tebliğ tarihi ve HMK m.20 uyarınca talebin süresinde olduğu.
5. Talep: dosyanın kararda gösterilen görevli veya yetkili mahkemeye gönderilmesi.
6. Tarih ve imza.

Dosyanın gönderilmesi ve yeni mahkemenin davetiye göndermesi için gerekli giderlerin gider avansından karşılanıp karşılanamayacağını kontrol edin. Gider avansı yetersizse mahkeme eksikliğin tamamlanması için iki haftalık kesin süre verebilir (HMK m.120/2); bu süre de ayrıca takip edilmelidir.

Uygulamadan senaryolar

Bu senaryoların ortak noktası, sürenin kararın verildiği gün değil kanunda sayılan üç olaydan birinin gerçekleştiği gün başlamasıdır. Hangi olayın gerçekleştiğini doğru tespit etmek için UYAP'ta kararın tebliğ kayıtlarını ve varsa kanun yolu başvurusunun sonucunu birlikte inceleyin. Kararın kesinleşmesine ilişkin tereddüt varsa daha erken olası başlangıç gününe göre hareket etmek her zaman güvenlidir.

Kontrol listesi

• Kararın kesin olup olmadığını ve kanun yoluna başvurulup başvurulmadığını tespit ettim.
• Tüm taraflara tebliğ tarihlerini UYAP'tan kontrol ettim.
• Kesinleşme tarihini son tebliğ alan tarafın süresine göre hesapladım.
• Gönderme talebini kararı veren mahkemeye verdim.
• Talebin UYAP'ta kaydedildiğini ve dosyanın gönderildiğini takip ettim.
• Dosya gönderildikten sonra yeni mahkemenin duruşma davetiyesini takip ettim.

Dosya gönderildikten sonra yargılama görevli veya yetkili mahkemede kaldığı yerden devam eder. Yeni mahkeme taraflara kendiliğinden davetiye gönderir; ilk duruşmaya katılmamak dosyanın işlemden kaldırılmasına yol açabileceğinden yeni mahkemenin dosya numarasını ve duruşma gününü takip edin.

UYAP'ta süreyi takip etmek

Görevsizlik veya yetkisizlik kararı çoğu zaman ön inceleme aşamasında, duruşmada tefhim edilerek verilir. Tefhim edilen karar ayrıca gerekçeli olarak taraflara tebliğ edilir ve kanun yolu süresi bu tebliğden başlar. Kararın kesinleşmesi için tüm tarafların kanun yolu süresinin dolması gerekir; kesinleşme tarihinden itibaren de iki haftalık gönderme süresi işler. Bu iki aşamalı yapı nedeniyle dosyada üç tarih takip edilmelidir: gerekçeli kararın her tarafa tebliğ tarihi, kesinleşme tarihi ve gönderme talebinin son günü.

UYAP Avukat Portal'da dosyanın 'Kesinleşme' bilgisi ve tebligat kayıtları birlikte incelenerek bu tarihler tespit edilebilir. Kesinleşme şerhi verilmemiş olsa bile süre, kesinleşmenin gerçekleştiği tarihten başlar; şerhin verildiği tarih süreyi başlatmaz. Bu nedenle şerhi beklemek yerine kesinleşme tarihini kendiniz hesaplayın.

Davanın açılmamış sayılmasının zamanaşımına etkisi

Gönderme süresi kaçırıldığında davanın açılmamış sayılması yalnız usule ilişkin bir sonuç değildir. Davanın açılmasıyla kesilen zamanaşımı ve korunan hak düşürücü süreler bakımından da ciddi riskler doğar. Açılmamış sayılan davada yapılan talep hiç yapılmamış sayılacağından, aynı talep için yeniden dava açıldığında zamanaşımı veya hak düşürücü sürenin dolmuş olması mümkündür. Özellikle kısa hak düşürücü sürelere bağlı davalarda (ör. itirazın iptali, işe iade, iptal davaları) gönderme süresinin kaçırılması telafisi mümkün olmayan sonuçlar doğurabilir.

Çalışılmış örnekler

Aşağıdaki örneklerin her biri bu sayfadaki hesap motoruyla otomatik olarak test edilir; sonuçlar araçla birebir aynıdır.

Sık sorulan sorular

Kanuni dayanaklar

• HMK m.20 — Görevsizlik ve yetkisizlik kararı sonrası iki hafta içinde gönderme talebi; aksi halde dava açılmamış sayılır.
• HMK m.116-117 — Yetki itirazının ilk itiraz olarak cevap dilekçesinde ileri sürülmesi.
• HMK m.345, 361 — Kanun yolu süreleri ve kesinleşme.
• HMK m.92-93, 104 — Süre hesabı, tatil kaydırması ve adli tatil uzaması.
• Tebligat K. m.7/a — E-tebligatta ulaşmayı izleyen beşinci günün sonunda tebliğ.

Son güncelleme: 3 Ekim 2026. Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.