Dosya Yenileme Süresi Hesaplama

Adım adım kullanım

1. İşlemden kaldırma tarihini bulun. Duruşma tutanağında 'dosyanın işlemden kaldırılmasına' şeklindeki ara kararın tarihini bulun. Kararın size ayrıca tebliğ edilmesi beklenmez; süre işlemden kaldırıldığı tarihten başlar.
2. Tarihi araca girin. Tarih alanına işlemden kaldırma tarihini yazın. Araç üç ay sonraki karşılık gelen günü bulur; o ayda karşılık gelen gün yoksa ayın son gününü esas alır.
3. Sonucu ve uyarıları okuyun. Sonuç kartında yenileme dilekçesinin en geç verileceği gün görünür. Son gün hafta sonu veya resmi tatile denk geliyorsa araç kaydırma yapmaz, uyarı verir; bu durumda dilekçeyi önceki iş günü verin.
4. Harç eşiğini dikkate alın. İşlemden kaldırmadan itibaren bir ay içinde yapılan yenileme harçsızdır. Bir aydan sonraki yenilemede yeniden harç ödenir ve bu harç karşı tarafa yüklenemez. Yenilemeyi ilk ayda yapmak maliyeti azaltır.
5. Yenileme dilekçesini verin. Yenileme dilekçesi, duruşma gün, saat ve yeriyle birlikte taraflara tebliğ edilir. Dilekçeyi UYAP üzerinden gönderip harç tahakkukunu ve kaydı kontrol edin.

Dosyanın işlemden kaldırılması nedir?

HMK m.150, tarafların duruşmaya gelmemesinin sonuçlarını düzenler. Usulüne uygun şekilde davet edilen taraflar duruşmaya gelmez veya gelip de davayı takip etmeyeceklerini bildirirse dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilir. Taraflardan biri gelir diğeri gelmezse, gelen tarafın talebi üzerine yargılamaya gelmeyen tarafın yokluğunda devam edilir veya dosya işlemden kaldırılır. Uygulamada bu durum 'dosyanın müracaata bırakılması' olarak da anılır.

Duruşma gününün belli edilmesi için tarafların başvurması gereken hallerde, son işlem tarihinden başlayarak bir ay içinde gün tespit ettirilmemişse de dosya işlemden kaldırılır (HMK m.150/3). İşlemden kaldırma davayı sona erdirmez; ancak dava belirli bir süre içinde yenilenmezse kendiliğinden açılmamış sayılır ve davayla elde edilen tüm sonuçlar ortadan kalkar.

Üç aylık yenileme süresi

“Dosyası işlemden kaldırılmış olan dava, işlemden kaldırıldığı tarihten başlayarak üç ay içinde taraflardan birinin dilekçe ile başvurusu üzerine yenilenebilir. … İşlemden kaldırıldığı tarihten başlayarak üç ay içinde yenilenmeyen davalar, sürenin dolduğu gün itibarıyla açılmamış sayılır ve mahkemece kendiliğinden karar verilerek kayıt kapatılır.”

Süre ay olarak belirlendiğinden işlemden kaldırma gününe karşılık gelen üç ay sonraki günde biter; o ayda karşılık gelen gün yoksa ayın son günü esas alınır. Örneğin 31 Ocak'ta işlemden kaldırılan dosyanın yenileme süresi 30 Nisan'da, 30 Kasım'da işlemden kaldırılan dosyanınki Şubat'ın son gününde dolar. Yenileme dilekçesini taraflardan herhangi biri verebilir; davalının da davanın görülmesinde hukuki yararı olabilir.

Bir aylık harç eşiği

Dosyanın işlemden kaldırıldığı tarihten başlayarak bir ay geçtikten sonra yenileme talebinde bulunulursa yeniden harç alınır; bu harç yenileyen tarafça ödenir ve karşı tarafa yüklenemez. Bu şekilde harç verilerek yenilenen dava eski davanın devamı sayılır (HMK m.150/4). Harç yükü nedeniyle yenilemeyi ilk bir ay içinde yapmak, özellikle nispi harca tabi yüksek değerli davalarda önemli bir maliyet avantajı sağlar.

Yenilenen davanın tekrar takipsiz bırakılması

Yazılı yargılama usulünde, işlemden kaldırılmasına karar verilmiş ve sonradan yenilenmiş olan dava, ilk yenilemeden sonra bir defadan fazla takipsiz bırakılamaz; aksi halde dava açılmamış sayılır (HMK m.150/6). Basit yargılamada ise yenilenen dosyanın bir kez daha takipsiz bırakılması dahi davanın açılmamış sayılmasına yol açar (HMK m.320/4). Her iki usulde de bir kez işlemden kaldırılmış dosyalarda duruşma takibi özellikle dikkat gerektirir; ikinci işlemden kaldırmaya hiç izin vermemek en güvenli yoldur.

Hangi sebeple olursa olsun açılmamış sayılan davadaki talep de hiç yapılmamış sayılır (HMK m.150/7). Bu sonuç, zamanaşımı ve hak düşürücü süreler bakımından ciddi sonuçlar doğurabilir: davanın açılmasıyla kesilen zamanaşımı, dava açılmamış sayıldığında kesilmemiş kabul edilebilir.

Basit yargılama ve diğer usullerde yenileme

Basit yargılama usulüne tabi davalarda daha sıkı bir kural vardır: işlemden kaldırılmasına karar verilmiş olan dosya, yenilenmesinden sonra takipsiz bırakılırsa dava açılmamış sayılır (HMK m.320/4). Yani sulh hukuk, iş, tüketici, nafaka gibi basit yargılamaya tabi davalarda dosya yalnız bir kez yenilenebilir; yenilenen dosya bir daha takipsiz kalırsa ikinci yenileme imkânı yoktur. Üç aylık yenileme süresi ve bir aylık harç eşiği bu davalarda da HMK m.150'ye göre uygulanır.

Süre nasıl hesaplanır?

1. İşlemden kaldırma kararının tarihini tutanaktan tespit edin.
2. Bir ay ekleyerek harçsız yenileme eşiğini bulun.
3. Üç ay ekleyerek yenileme süresinin son gününü bulun; karşılık gelen gün yoksa ayın son günü.
4. Son gün hafta sonu veya resmi tatilse dilekçeyi önceki iş günü verin.

İşlemden kaldırma süresince davanın durumu

Dosya işlemden kaldırıldıktan sonra dava derdest olmaya devam eder; üç aylık süre içinde yenilenirse eski davanın devamı sayılır. Bu süre içinde aynı konuda yeni dava açılırsa, aynı davanın daha önceden açılmış ve hâlen görülmekte olmaması dava şartı (HMK m.114/1-ı) nedeniyle yeni dava usulden reddedilebilir. Süre dolduğunda ise dava açılmamış sayılır ve mahkeme kendiliğinden karar vererek kaydı kapatır (HMK m.150/5). Davanın açılmamış sayılmasına karar verilmişse aynı talep için yeniden dava açmak mümkündür; ancak zamanaşımı ve hak düşürücü süreler bu yeni dava bakımından ayrıca değerlendirilmelidir.

Sık yapılan hatalar

Yenileme dilekçesi nasıl hazırlanır?

Yenileme dilekçesi, dosyanın işlemden kaldırıldığı mahkemeye verilir ve kısa bir dilekçedir. Dilekçede dosya numarası, işlemden kaldırma tarihi ve davanın yenilenmesi talebi yer alır. Avukatlar dilekçeyi UYAP Avukat Portal üzerinden gönderir; bir aylık süre geçmişse yenileme harcı da dilekçeyle birlikte tahakkuk ettirilir ve ödenir. Harç ödenmeden gönderilen yenileme dilekçesi eksik kalabileceğinden ödemenin tamamlandığını kontrol edin.

1. Mahkeme adı ve esas numarası.
2. Tarafların ve vekillerin bilgileri.
3. Dosyanın işlemden kaldırıldığı duruşma tarihi.
4. HMK m.150/4 uyarınca üç aylık süre içinde yenileme talebi.
5. Bir ay geçmişse yenileme harcının ödendiğine dair açıklama.
6. Yeni duruşma günü belirlenmesi ve taraflara tebliği talebi.

Yenileme dilekçesi duruşma gün, saat ve yeriyle birlikte taraflara tebliğ edilir. Yeni duruşmaya katılmamak dosyanın yeniden işlemden kaldırılmasına yol açabilir; yazılı yargılamada bu ikinci takipsizlik son hak, basit yargılamada ise davanın açılmamış sayılması sonucunu doğurur.

Dosyalar neden işlemden kaldırılır?

Uygulamada dosyaların işlemden kaldırılması çoğu zaman bilinçli bir tercih değil, takip eksikliğidir. Duruşma gününün takvime işlenmemesi, vekil değişikliği sırasında bilgi aktarımının kopması, e-duruşma bağlantısının kurulamaması veya aynı saatte başka bir duruşmanın bulunması en sık rastlanan nedenlerdir. Bazen taraflar sulh görüşmeleri sürerken dosyayı bilerek işlemden kaldırtır; bu durumda üç aylık süre, sulh görüşmeleri için tanınmış bir süre gibi kullanılır ve görüşmeler sonuçsuz kalırsa dava yenilenir.

Mazeret dilekçesi ile işlemden kaldırmanın önlenmesi

Duruşmaya katılamayacak vekil veya taraf, duruşmadan önce mazeret dilekçesi vererek dosyanın işlemden kaldırılmasını önleyebilir. Mahkeme mazereti kabul ederse duruşmayı erteler ve yeni gün verir. Mazeretin belgelenmesi (hastalık raporu, aynı saatte başka mahkemede duruşma) kabul ihtimalini artırır. Mazeret dilekçesinin duruşmadan önce dosyaya ulaşmasını sağlamak için UYAP'tan göndermek ve mahkeme kalemini bilgilendirmek uygun olur.

E-duruşma ve ses-görüntü nakliyle katılım

Ses ve görüntü nakli yoluyla (e-duruşma) katılım talep edilmiş ve kabul edilmişse, bağlantının kurulamaması duruşmaya gelmeme sonucunu doğurabilir. E-duruşma saatinden önce bağlantıyı test etmek, sorun halinde mahkeme kalemini telefonla ve UYAP üzerinden yazılı olarak bilgilendirmek, dosyanın işlemden kaldırılması riskini azaltır. Bağlantı sorunu nedeniyle dosya işlemden kaldırılmışsa yenileme süresi yine işlemden kaldırma tarihinden başlar; teknik sorun bu süreyi uzatmaz.

7589 sayılı Kanun, ses ve görüntü nakliyle duruşmaya katılmaya ilişkin HMK m.149'a 31.10.2026 tarihinden itibaren yürürlüğe girecek yeni bir fıkra eklemiştir. Bu değişiklik ses ve görüntü nakliyle katılanlara ilişkin usulü düzenler; işlemden kaldırılan dosyanın yenilenmesine ilişkin üç aylık süre ve bir aylık harç eşiği HMK m.150'de aynen korunmuştur.

Yenileme süresini büroda takip etmek

1. Duruşmadan sonra tutanağı aynı gün UYAP'tan indirin ve ara kararı okuyun.
2. Dosya işlemden kaldırıldıysa üç aylık son günü ve bir aylık harç eşiğini takvime işleyin.
3. Müvekkile işlemden kaldırmanın sonuçlarını ve yenileme harcını yazılı olarak bildirin.
4. Sulh görüşmesi yapılıyorsa görüşmenin sonucu için yenileme son gününden önce bir tarih belirleyin.
5. Yenileme dilekçesinin kaydını ve yeni duruşma gününü kontrol edin.

Çalışılmış örnekler

Aşağıdaki örneklerin her biri bu sayfadaki hesap motoruyla otomatik olarak test edilir; sonuçlar araçla birebir aynıdır.

Sık sorulan sorular

Kanuni dayanaklar

• HMK m.150/1-3 — Tarafların duruşmaya gelmemesi ve dosyanın işlemden kaldırılması.
• HMK m.150/4 — Üç ay içinde yenileme; bir aydan sonra yeniden harç.
• HMK m.150/5-7 — Davanın açılmamış sayılması ve sonuçları; ikinci takipsizlik.
• HMK m.92 — Ay olarak belirlenen sürelerin karşılık gelen günde bitmesi.
• 7589 s.K. — HMK m.149'a ses ve görüntü nakline ilişkin fıkra eklenmesi (31.10.2026).

Son güncelleme: 3 Ekim 2026. Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.