Zamanaşımı Hesaplama

Adım adım kullanım

1. Alacağın türünü seçin. Zamanaşımı süresi alacağın kaynağına göre değişir. Satış bedeli, ödünç, hizmet bedeli gibi sözleşme alacaklarının çoğu genel 10 yıllık süreye tabidir. Kira bedeli, faiz ve düzenli aralıklarla ödenen edimler; otel ve lokanta alacakları; vekâlet ve acentelik ücretleri 5 yıldır. Trafik kazası, darp veya hakaret gibi bir fiilden doğan tazminat için 'Haksız fiil', yanlışlıkla yapılan ödemenin geri istenmesi için 'Sebepsiz zenginleşme' seçeneğini kullanın.
2. Başlangıç tarihini girin. Sözleşme alacaklarında zamanaşımı, alacağın muaccel olduğu yani ödenmesinin istenebildiği gün başlar; faturada veya sözleşmede yazan vade tarihini girin. Kira gibi dönemsel borçlarda her taksitin kendi vadesi ayrı bir başlangıçtır. Haksız fiilde zararı ve zarar vereni öğrendiğiniz tarihi, işçilik alacaklarında iş sözleşmesinin sona erdiği tarihi girin.
3. Gerekiyorsa fiil tarihini ekleyin. Haksız fiil ve sebepsiz zenginleşmede iki ayrı süre vardır: öğrenmeden itibaren 2 yıllık nispi süre ve fiilden (veya zenginleşmeden) itibaren 10 yıllık mutlak süre. Olayın kendisi, öğrendiğiniz tarihten çok daha önceyse bu tarihi ayrı alana yazın; araç iki süreden önce dolanı esas alır.
4. Zamanaşımı kesildiyse kesilme tarihini yazın. Borçlunun borcu kabul eden bir yazı vermesi, kısmi ödeme yapması, faiz ödemesi, aleyhine dava açılması veya icra takibi başlatılması zamanaşımını keser. En son kesilme tarihini girdiğinizde süre o tarihten itibaren yeniden başlar. Borç senetle kabul edilmiş ya da mahkeme kararıyla belirlenmişse ilgili kutuda 'Evet' seçin; yeni süre her durumda 10 yıl olur.
5. Sonucu ve uyarıları okuyun. Sonuç kartında zamanaşımının dolduğu gün, altında ise türün dayanağı, nispi ve mutlak süre sonları ile kesilmenin etkisi satır satır görünür. Uyarılar bölümü, son günün tatile denk gelmesi veya haksız fiilin suç oluşturması gibi sonucu değiştirebilecek durumları hatırlatır.
6. Hatırlatma kurun. 'Takvime ekle' düğmesiyle zamanaşımının dolduğu günü takviminize kaydedin. Zamanaşımı yıllar sonra dolduğu için takip sırasında unutulması en kolay sürelerden biridir; dava veya takip hazırlığı için birkaç ay önceden ayrı bir hatırlatma eklemeniz önerilir.

Zamanaşımı nedir, ne işe yarar?

Zamanaşımı, alacağı ortadan kaldırmaz; ancak süre dolduktan sonra alacaklı dava açtığında veya icra takibi başlattığında borçluya ödemekten kaçınma imkânı verir. Bu nedenle zamanaşımına uğramış bir borç 'eksik borç' olarak varlığını sürdürür: borçlu kendi isteğiyle öderse ödediğini geri isteyemez, fakat ödemeye zorlanamaz. Hukuk düzeni bu kurumla, yıllarca istenmeyen alacaklar yüzünden belirsizliğin sürmesini ve delillerin kaybolmasıyla adil yargılamanın zorlaşmasını önler.

Zamanaşımı hâkim tarafından kendiliğinden dikkate alınmaz. Borçlunun cevap dilekçesinde veya ödeme emrine itirazında zamanaşımı def'ini açıkça ileri sürmesi gerekir. Borçlu bu hakkı kullanmazsa süre dolmuş olsa bile alacak hüküm altına alınabilir. Bu durum alacaklı açısından bir fırsat gibi görünse de sağlam bir takip stratejisi, zamanaşımı dolmadan harekete geçmeyi gerektirir.

Bu araç Türk Borçlar Kanunu'ndaki genel ve beş yıllık zamanaşımı sürelerini, haksız fiil ve sebepsiz zenginleşmedeki nispi ve mutlak süreleri, iş sözleşmesinden doğan tazminat alacaklarının beş yıllık süresini ve zamanaşımının kesilmesini tek ekranda hesaplar. Ceza davalarındaki dava zamanaşımı için sitemizdeki ayrı 'Ceza dava zamanaşımı' aracını kullanabilirsiniz.

Zamanaşımı hesabı neden önemlidir?

Zamanaşımı süreleri yıllarla ölçüldüğü için gözden kaçırılması en kolay sürelerdir. Tahsilatı ertelenen bir fatura, taksitleri aksayan bir kira ilişkisi ya da sonuçlanması uzun süren bir sulh görüşmesi, alacaklının farkına varmadan zamanaşımının dolmasına yol açabilir. Süre dolduktan sonra açılan davada borçlu zamanaşımını ileri sürerse dava reddedilir ve yargılama giderleri ile karşı taraf vekâlet ücreti alacaklıya yüklenir.

• Alacaklı için: Zamanaşımını doğru hesaplamak, dava veya takibin ne zamana kadar başlatılması gerektiğini gösterir; kısmi ödeme veya borç ikrarı alarak süreyi yenileme fırsatını görünür kılar.
• Borçlu için: Kendisine karşı ileri sürülen alacağın zamanaşımına uğrayıp uğramadığını bilmek, ödeme emrine itirazda ve cevap dilekçesinde doğru savunmayı yapmayı sağlar.
• Avukat için: Dosya açılırken zamanaşımı tarihinin tespit edilmesi, müvekkile verilecek ilk görüşün temelidir; mesleki sorumluluk açısından da belgelenmesi gereken bir adımdır.
• Şirketler için: Alacak yaşlandırma raporlarında zamanaşımına yaklaşan alacakların ayrıca işaretlenmesi, tahsil edilemeyecek alacakların önüne geçer.

Alacak türlerine göre zamanaşımı süreleri

Aşağıdaki tablo aracın hesapladığı türleri ve dayanaklarını özetler. Özel kanunlar (örneğin kambiyo senetleri, taşıma, sigorta veya ayıplı mal) farklı süreler öngörebilir; bu durumda özel hüküm uygulanır.

Beş yıllık süreye tabi alacaklarda en sık karşılaşılan örnek kira alacağıdır. Her ayın kirası o ayın vadesinde muaccel olur ve kendi beş yıllık süresini başlatır. Bu nedenle 2019 yılına ait kira alacaklarından bir kısmı zamanaşımına uğramışken 2021 yılına ait olanlar hâlâ istenebilir durumda olabilir. Toplu bir alacak için tek tarih girmek yerine en eski taksitin vadesini ayrıca hesaplamak gerekir.

İş sözleşmesinden doğan kıdem, ihbar, kötü niyet tazminatı ve yıllık izin ücreti alacakları için beş yıllık zamanaşımı, 7036 sayılı Kanunla İş Kanunu'na eklenen Ek Madde 3 ile getirilmiştir. Bu düzenlemeden önce kıdem tazminatında on yıllık süre uygulanıyordu; sözleşmesi daha önce sona ermiş işçiler için geçiş hükümleri ayrıca değerlendirilmelidir. Ücret alacakları ise dönemsel edim niteliğinde olduğundan zaten beş yıllık süreye tabidir.

Zamanaşımı ne zaman başlar?

TBK m.149'a göre zamanaşımı alacağın muaccel olmasıyla işlemeye başlar. Muacceliyet, alacaklının borcun ifasını talep edebildiği andır. Vadeli bir borçta vade günü, vadesiz bir borçta ise kural olarak borcun doğduğu an muacceliyet anıdır. Alacağın muacceliyeti bildirime bağlıysa (örneğin süresiz ödünçte), süre bildirimin yapılabileceği ilk günden işlemeye başlar.

Haksız fiilde ise kanun farklı bir başlangıç öngörür. Nispi süre, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihte başlar; zararın kapsamını ve kimin sorumlu olduğunu bilmeden süre işlemez. Mutlak süre ise öğrenmeye bakılmaksızın fiilin işlendiği tarihten itibaren on yıldır. Örneğin 2016'da yapılan hatalı bir inşaat işleminin zararını 2025'te öğrenen kişi için nispi süre 2027'ye kadar görünse de mutlak süre 2026'da dolar ve alacak o tarihte zamanaşımına uğrar.

Zamanaşımının kesilmesi ve durması

Kesilme ile durma birbirinden farklıdır. Kesilmede o ana kadar işlemiş süre silinir ve süre baştan başlar. Durmada ise süre belirli bir sebep devam ettiği sürece hiç başlamaz veya başlamışsa işlemez; sebep ortadan kalkınca kaldığı yerden devam eder. Araç kesilmeyi hesaplar; durma sebepleri kişisel ilişkilere bağlı olduğundan somut olayda ayrıca değerlendirilmelidir.

Kesilmeyle yeni bir zamanaşımı süresi işlemeye başlar (TBK m.156). Yeni süre kural olarak eski süreyle aynı uzunluktadır: beş yıllık kira alacağında kesilmeden sonra yeniden beş yıl işler. Ancak borç bir senetle kabul edilmiş veya mahkeme kararıyla belirlenmişse yeni süre, eski süre ne olursa olsun on yıldır. Dava açıldığında ise tarafların her yargılama işlemi ve hâkimin her kararı zamanaşımını yeniden keser; bu nedenle derdest bir davada zamanaşımı kural olarak dolmaz.

Durma sebepleri arasında çocukların ana ve babalarına karşı alacakları için velayet süresi, vesayet altındakilerin vasiye karşı alacakları için vesayet süresi, eşlerin birbirine karşı alacakları için evlilik birliğinin devamı ve alacağın Türk mahkemelerinde ileri sürülmesinin imkânsız olduğu dönem sayılabilir (TBK m.153). Bu süreler boyunca zamanaşımı işlemez.

Zamanaşımı ile hak düşürücü süre arasındaki fark

Bir sürenin zamanaşımı mı yoksa hak düşürücü süre mi olduğu kanunun lafzından ve amacından anlaşılır. Hak düşürücü sürelerde süre kaçırıldığında hâkim davayı kendiliğinden reddeder ve kesme işlemleri kural olarak işe yaramaz. Bu nedenle hak düşürücü süreler için ayrı hesaplama araçlarımızı kullanın.

Zamanaşımı icra takibinde ve davada nasıl ileri sürülür?

Zamanaşımına uğramış bir alacak için de icra takibi başlatılabilir; icra dairesi zamanaşımını kendiliğinden incelemez. İlamsız takipte borçlu, ödeme emrine yedi gün içinde itiraz ederek borcun zamanaşımına uğradığını bildirebilir; itiraz takibi durdurur. Alacaklı itirazın iptali davası açarsa mahkeme zamanaşımı def'ini inceler. Kambiyo senetlerine dayalı takiplerde zamanaşımı, İcra ve İflas Kanunu'ndaki özel itiraz yoluyla ve kısa sürelerde ileri sürülür.

Dava aşamasında davalı, zamanaşımı def'ini cevap dilekçesinde bildirmelidir. Def'i sonradan ileri sürmek iddia ve savunmanın genişletilmesi yasağına takılabilir. Alacaklı ise dava dilekçesinde, zamanaşımını kesen olayları (kısmi ödeme, borç ikrarı, önceki takip) delilleriyle birlikte göstermelidir.

Zamanaşımı hesabında sık yapılan hatalar

1. Başlangıç olarak sözleşme tarihini almak; zamanaşımı sözleşmenin kurulduğu gün değil, alacağın muaccel olduğu gün başlar.
2. Kira gibi dönemsel alacaklarda tüm taksitler için tek bir tarih kullanmak; her taksitin kendi vadesi ve kendi süresi vardır.
3. Haksız fiilde yalnızca 2 yıllık süreyi hesaplayıp 10 yıllık mutlak süreyi unutmak.
4. Fiil suç oluşturduğunda ceza zamanaşımının daha uzun olabileceğini gözden kaçırmak.
5. Kısmi ödeme veya yazılı borç ikrarının zamanaşımını kestiğini bilmemek ve bu belgeleri saklamamak.
6. İlamla belirlenen alacaklarda yeni sürenin 10 yıl olduğunu gözden kaçırıp eski kısa süreyi uygulamak.
7. Zamanaşımını hak düşürücü süreyle karıştırmak; hak düşürücü süre kesilmez ve hâkim tarafından kendiliğinden gözetilir.

Zamanaşımı tarihlerini dosyalarınızla birlikte takip edin

MÜHLET'te her dosyaya süre ekleyebilir, zamanaşımı gibi uzun vadeli tarihleri takvim ve bildirimlerle izleyebilirsiniz. Tarih yaklaştığında sistem e-posta, SMS ve tarayıcı bildirimiyle hatırlatır; siz onaylayana kadar hatırlatma sürer. Böylece yıllar sonra dolacak bir süre de gözden kaçmaz.

Çalışılmış örnekler

Aşağıdaki örneklerin her biri bu sayfadaki hesap motoruyla otomatik olarak test edilir; sonuçlar araçla birebir aynıdır.

Sık sorulan sorular

Kanuni dayanaklar

• TBK m.72 — Haksız fiilden doğan tazminatta 2 yıllık nispi ve 10 yıllık mutlak süre; ceza zamanaşımı istisnası.
• TBK m.82 — Sebepsiz zenginleşmede geri isteme hakkının zamanaşımı.
• TBK m.146-147 — Genel 10 yıllık ve özel 5 yıllık zamanaşımı süreleri.
• TBK m.148 — Zamanaşımı sürelerinin sözleşmeyle değiştirilemeyeceği.
• TBK m.149 — Zamanaşımının alacağın muacceliyetiyle başlaması.
• TBK m.153 — Zamanaşımının durması.
• TBK m.154-156 — Zamanaşımının kesilmesi ve kesilme sonrası yeni süre; ilam ve senette 10 yıl.
• 4857 sayılı İş Kanunu Ek m.3 — Kıdem, ihbar, kötü niyet tazminatı ve yıllık izin ücretinde 5 yıllık zamanaşımı.

Son güncelleme: 25 Eylül 2026. Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.