Ceza Dava Zamanaşımı Hesaplama

Adım adım kullanım

1. Suçun kanundaki cezasını seçin. Zamanaşımı, somut olayda verilecek veya verilmiş cezaya göre değil, suçun kanunda öngörülen cezasının üst sınırına göre belirlenir. Örneğin kasten yaralamanın temel hâli 1-3 yıl hapis öngördüğünden 8 yıllık kademeye girer. Suçun nitelikli hâli daha ağır bir ceza öngörüyorsa o hâlin üst sınırını esas alın.
2. Suç tarihini girin. Tamamlanmış suçlarda suçun işlendiği günü girin. Teşebbüs hâlinde kalan suçlarda son hareketin yapıldığı gün, kesintisiz suçlarda kesintinin sona erdiği gün, zincirleme suçlarda ise son suçun işlendiği gün başlangıçtır. Çocuklara karşı üstsoy veya çocuk üzerinde hüküm ve nüfuzu olan kişilerce işlenen suçlarda süre çocuğun 18 yaşını doldurduğu gün başlar.
3. Failin fiil tarihindeki yaşını belirtin. Fiili 12 yaşını doldurmuş ancak 15 yaşını doldurmamışken işleyen çocuklar için zamanaşımı süresinin yarısı, 15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşını doldurmamışken işleyenler için üçte ikisi uygulanır. Yetişkin failler için bu alanı boş bırakabilirsiniz.
4. Son kesilme işleminin tarihini ekleyin. Şüphelinin Cumhuriyet savcısı huzurunda ifadesinin alınması veya sorguya çekilmesi, tutuklama kararı, iddianamenin düzenlenmesi ve mahkûmiyet kararı zamanaşımını keser. Bu işlemlerden en son gerçekleşenin tarihini girin. Kolluktaki ifade kural olarak zamanaşımını kesmez.
5. Sonucu okuyun. Sonuç tablosunda olağan zamanaşımı sonu, kesilme sonrası yeni bitiş tarihi ve uzamış zamanaşımı üst sınırı ayrı satırlarda görünür. Kesilme ne kadar geç gerçekleşirse gerçekleşsin, dava zamanaşımı suç tarihinden itibaren kanundaki sürenin bir buçuk katını aşamaz.
6. Takvime ekleyin ve dosyayı izleyin. Zamanaşımı tarihini takviminize ekleyin. Özellikle istinaf ve temyiz aşamasında uzun süre bekleyen dosyalarda uzamış zamanaşımına yaklaşılıp yaklaşılmadığı müdafi ve katılan vekili açısından kritik öneme sahiptir.

Ceza dava zamanaşımı nedir?

Dava zamanaşımı, devletin bir suçu kovuşturma ve cezalandırma yetkisinin belirli bir süre sonra sona ermesidir. Suç tarihinden itibaren kanunda gösterilen süre içinde kamu davası sonuçlandırılamazsa, soruşturma aşamasında kovuşturmaya yer olmadığına, kovuşturma aşamasında ise davanın düşmesine karar verilir. Zamanaşımı dolduğunda sanığın suçu işleyip işlemediği artık incelenemez.

Ceza hukukundaki zamanaşımı, borçlar hukukundaki zamanaşımından önemli bir noktada ayrılır: kamu düzenine ilişkin olduğu için mahkeme, taraflar ileri sürmese bile zamanaşımını yargılamanın her aşamasında kendiliğinden dikkate alır. Sanığın zamanaşımından feragat etmesi de kural olarak sonuç doğurmaz.

Dava zamanaşımı ile ceza zamanaşımı da birbirinden farklıdır. Dava zamanaşımı henüz kesinleşmiş bir hüküm yokken işler ve TCK m.66-67'de düzenlenir. Ceza zamanaşımı ise kesinleşmiş bir cezanın belirli süre içinde infaz edilememesi hâlinde cezanın infaz edilemez hâle gelmesidir ve TCK m.68'de ayrıca düzenlenmiştir. Bu araç dava zamanaşımını hesaplar.

Zamanaşımı hesabı neden önemlidir?

• Müdafi için: Uzun süren yargılamalarda zamanaşımının dolup dolmadığı, savunmanın en güçlü argümanlarından biridir ve istinaf veya temyiz dilekçesinde mutlaka değerlendirilmelidir.
• Katılan vekili için: Dosyanın zamanaşımına yaklaştığını erken fark etmek, yargılamanın hızlandırılması talebini zamanında yapmayı sağlar.
• Şikâyetçi için: Suçun üzerinden uzun zaman geçmişse, suç duyurusunda bulunmadan önce zamanaşımının dolup dolmadığını bilmek gereksiz başvurunun önüne geçer.
• Mahkeme ve savcılık için: Zamanaşımı her aşamada kendiliğinden incelendiğinden, tarihlerin dosyada açıkça hesaplanıp gösterilmesi bozma kararlarını önler.

TCK m.66'ya göre dava zamanaşımı süreleri

Sürenin belirlenmesinde, dosyadaki suç vasfına göre kanundaki cezanın üst sınırı esas alınır. Suçun daha ağır veya daha az cezayı gerektiren nitelikli hâlleri de bu belirlemede dikkate alınır. Takdiri indirim sebepleri veya hükmedilen somut ceza ise zamanaşımını etkilemez. Örneğin iki yıl hapis cezası verilmiş olsa bile, suçun kanundaki üst sınırı 7 yıl ise süre 15 yıldır.

Zamanaşımı hangi tarihten başlar?

TCK m.66/6'ya göre dava zamanaşımı suçun türüne göre farklı günlerde başlar. Başlangıç tarihinin yanlış belirlenmesi, özellikle kesintisiz ve zincirleme suçlarda, sonucu yıllarca değiştirebilir.

Zamanaşımının kesilmesi ve uzamış zamanaşımı

TCK m.67/2'de sayılan işlemler dava zamanaşımını keser. Kesilmeyle süre, son kesme işleminin tarihinden itibaren yeniden işlemeye başlar. Birden fazla kesme işlemi varsa en sonuncusu esas alınır.

• Şüpheli veya sanıklardan birinin Cumhuriyet savcısı huzurunda ifadesinin alınması veya sorguya çekilmesi.
• Şüpheli veya sanıklardan biri hakkında tutuklama kararı verilmesi.
• Suçla ilgili olarak iddianame düzenlenmesi.
• Sanıklardan bir kısmı hakkında da olsa mahkûmiyet kararı verilmesi.

Kesilmenin sınırsız bir uzamaya yol açmaması için kanun bir tavan öngörür: kesilme hâlinde zamanaşımı süresi, ilgili suç için kanunda belirlenen sürenin en fazla yarısı kadar uzar (TCK m.67/4). Uygulamada 'uzamış' veya 'olağanüstü' zamanaşımı denilen bu süre, 8 yıllık kademede suç tarihinden itibaren 12 yıl, 15 yıllık kademede 22 yıl 6 aydır. Bu tavan dolduğunda, yargılama hangi aşamada olursa olsun dava düşer.

Zamanaşımının durması ise farklıdır. Soruşturma ve kovuşturma yapılmasının izin veya karar alınmasına ya da başka bir merciin çözümünü bekleyen bir meselenin sonucuna bağlı olduğu hâllerde, izin veya kararın alınmasına ya da meselenin çözümüne kadar zamanaşımı durur (TCK m.67/1). Dokunulmazlığı bulunan kişiler veya izne tabi memurlar hakkındaki soruşturmalar bunun tipik örnekleridir. Araç durma sürelerini hesaba katmaz; bu süreler sonuca ayrıca eklenmelidir.

Zamanaşımı dolduğunda ne olur?

Soruşturma aşamasında zamanaşımı dolmuşsa Cumhuriyet savcısı kovuşturmaya yer olmadığına karar verir. Kovuşturma aşamasında dolmuşsa mahkeme davanın düşmesine karar verir (CMK m.223/8). Hüküm istinaf veya temyiz incelemesindeyken zamanaşımı dolarsa, üst mahkeme de düşme kararı verir. Düşme kararı sanığın suçsuz olduğu anlamına gelmez; ancak artık cezalandırılamayacağı anlamına gelir.

Zamanaşımı bazı suçlarda hiç işlemez; soykırım ve insanlığa karşı suçlar bunların başında gelir. Ayrıca şikâyete bağlı suçlarda, zamanaşımından bağımsız olarak, fiili ve faili öğrenmeden itibaren altı aylık şikâyet süresi (TCK m.73) ayrıca işler; şikâyet süresi kaçırılırsa zamanaşımı dolmamış olsa bile soruşturma yapılamaz.

Dava zamanaşımı ile ceza (infaz) zamanaşımı arasındaki fark

Dava zamanaşımı, hüküm kesinleşmeden önce işler ve devletin yargılama yapma yetkisini sınırlar. Hüküm kesinleştiği anda dava zamanaşımı sona erer; bundan sonra ceza zamanaşımı devreye girer. Ceza zamanaşımı, kesinleşmiş bir cezanın belirli süre içinde infaz edilmemesi hâlinde artık infaz edilememesi sonucunu doğurur ve süreleri dava zamanaşımından daha uzundur.

Uygulamada en sık karışıklık, istinaf veya temyiz aşamasındaki dosyalarda yaşanır. Hüküm henüz kesinleşmediği için bu aşamada dava zamanaşımı işlemeye devam eder; son kesme işlemi çoğu zaman ilk derece mahkemesinin mahkûmiyet kararıdır. Üst mahkeme incelemesi uzun sürerse uzamış zamanaşımı tavanı aşılabilir ve dosya düşme kararıyla sonuçlanır.

Zamanaşımı incelemesi için pratik kontrol listesi

1. İddianamedeki sevk maddesini ve varsa nitelikli hâl fıkralarını tespit edin; cezanın üst sınırını kanun metninden okuyun.
2. Suçun türüne göre başlangıç tarihini belirleyin: tamamlanmış, teşebbüs, kesintisiz, zincirleme veya çocuğa karşı işlenen suç.
3. Failin fiil tarihindeki yaşını nüfus kaydından kontrol edin; 18 yaşından küçükse indirimli süreyi uygulayın.
4. Dosyadaki kesme işlemlerini tarih sırasıyla listeleyin: savcılık ifadesi, sorgu, tutuklama, iddianame, mahkûmiyet kararı.
5. Durma sebebi olup olmadığını araştırın: soruşturma izni, yasama dokunulmazlığı veya bekletici mesele.
6. Olağan ve uzamış zamanaşımı tarihlerini ayrı ayrı hesaplayıp dosyaya not edin; hangisinin önce dolduğunu belirleyin.

Sık yapılan hatalar

1. Zamanaşımını hükmedilen cezaya göre hesaplamak; esas olan suçun kanundaki cezasının üst sınırıdır.
2. Nitelikli hâlleri gözden kaçırıp temel hâlin cezasına göre kademe seçmek.
3. Kesilme sonrası sürenin sonsuza kadar uzayabileceğini sanmak; tavan, kanundaki sürenin bir buçuk katıdır.
4. Kolluk ifadesini kesme sebebi saymak.
5. Zincirleme ve kesintisiz suçlarda ilk eylemin tarihini başlangıç almak.
6. Fiil sırasında çocuk olan failde yaş indirimini uygulamamak.
7. Şikâyet süresi ile dava zamanaşımını karıştırmak.

Ceza dosyalarınızda zamanaşımını izleyin

MÜHLET'te dosyalarınıza zamanaşımı gibi uzun vadeli tarihleri ekleyerek hem olağan hem uzamış zamanaşımı için hatırlatma kurabilirsiniz. UETS'e düşen istinaf ve temyiz kararlarının süreleri de otomatik hesaplanır ve siz onaylayana kadar hatırlatılır.

Çalışılmış örnekler

Aşağıdaki örneklerin her biri bu sayfadaki hesap motoruyla otomatik olarak test edilir; sonuçlar araçla birebir aynıdır.

Sık sorulan sorular

Kanuni dayanaklar

• TCK m.66 — Dava zamanaşımı süreleri, yaş indirimi ve başlangıç tarihleri.
• TCK m.67 — Zamanaşımının durması, kesilmesi ve kesilmede sürenin en fazla yarısı kadar uzaması.
• TCK m.68 — Ceza (infaz) zamanaşımı — bu aracın kapsamı dışında.
• TCK m.73 — Şikâyete bağlı suçlarda 6 aylık şikâyet süresi.
• CMK m.223/8 — Zamanaşımı hâlinde davanın düşmesi.

Son güncelleme: 25 Eylül 2026. Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.