Yaş ve Reşit Olma Hesaplama

Adım adım kullanım

1. Doğum tarihini girin. Nüfus kaydındaki doğum tarihini gün, ay ve yıl olarak girin. Nüfus kaydındaki doğum tarihi düzeltilmişse, düzeltilmiş tarih esas alınır.
2. Hesap tarihini seçin. Bugünkü yaşı öğrenmek için bu alanı boş bırakın. Suç tarihindeki, sözleşmenin imzalandığı gündeki veya bir dava açıldığı tarihteki yaşı öğrenmek için o tarihi girin.
3. Sonucu okuyun. Sonuç kartında yaş yıl, ay ve gün olarak görünür. Altındaki tabloda reşit olma tarihi ve hesap tarihinde kişinin reşit olup olmadığı ayrıca belirtilir.
4. Hukuki sonucu değerlendirin. Bulunan yaşı, ilgili hukuki eşiklerle karşılaştırın: ceza sorumluluğu, evlenme ehliyeti, çalışma yaşı veya zamanaşımı gibi. Sayfanın aşağısındaki tablo, başlıca yaş eşiklerini ve dayanaklarını özetler.

Yaş neden hukuken önemlidir?

Hukuk düzeni, kişinin yaşına pek çok sonuç bağlar. Sözleşme yapma ve dava açma gibi işlemleri tek başına yapabilmek için gereken fiil ehliyeti, erginlikle kazanılır. Ceza hukukunda failin suç tarihindeki yaşı, ceza sorumluluğunu ve cezanın miktarını belirler. Aile hukukunda evlenme ehliyeti, velayet ve nafaka, iş hukukunda çalışma yaşı ve çalışma koşulları yaşa göre düzenlenir.

Bu nedenle yaşın gün düzeyinde doğru hesaplanması gerekir. Örneğin bir suçun, failin 18. doğum gününden bir gün önce işlenmesi ile bir gün sonra işlenmesi arasında çocuk ve yetişkin yargılaması, indirim oranları ve zamanaşımı süreleri bakımından büyük fark vardır. Araç, iki tarih arasındaki farkı takvim kurallarına göre gün, ay ve yıl olarak hesaplar.

Türk Medeni Kanunu m.11'e göre erginlik on sekiz yaşın doldurulmasıyla başlar. Kişi 18. doğum günü itibarıyla reşit olur; ayrıca bir karar gerekmez. Evlenme ile kişi ergin olur ve evliliğin sona ermesi erginliği ortadan kaldırmaz. On beş yaşını dolduran küçük de kendi isteği ve velisinin rızasıyla mahkeme kararıyla ergin kılınabilir (TMK m.12).

Başlıca hukuki yaş eşikleri

Yaş eşiklerinin uygulanmasında hangi tarihin esas alınacağı da önemlidir. Ceza hukukunda failin suç tarihindeki yaşı, sözleşmelerde işlemin yapıldığı tarihteki yaş, evlenmede evlenme tarihindeki yaş esas alınır. Aracın 'hesap tarihi' alanı bu nedenle bulunmaktadır.

Yaş nasıl hesaplanır?

Yaş, doğum tarihinden hesap tarihine kadar geçen tam yıl sayısıdır; kişinin yaşı, doğum gününe karşılık gelen günde bir artar. Kalan süre tam ay ve gün olarak gösterilir. Ay hesabında, doğum gününe karşılık gelen gün esas alınır; o gün ilgili ayda yoksa ayın son günü dikkate alınır. Böylece 31 Ocak doğumlu bir kişi, 1 Mart'ta 1 ay ve birkaç gün yaşında sayılır ve negatif gün değerleri oluşmaz.

Ceza hukukunda yaşın önemi

Fiili işlediği sırada 12 yaşını doldurmamış çocukların ceza sorumluluğu yoktur; bu çocuklar hakkında yalnızca çocuklara özgü güvenlik tedbirleri uygulanabilir. 12 yaşını doldurmuş ancak 15 yaşını doldurmamış çocuklar, işlediği fiilin hukuki anlam ve sonuçlarını algılama ve davranışlarını yönlendirme yeteneğinin gelişmemiş olması hâlinde ceza sorumluluğu taşımaz; bu yetenek varsa cezada indirim yapılır. 15 yaşını doldurmuş ancak 18 yaşını doldurmamış kişilerin cezası da kanunda gösterilen oranlarda indirilir (TCK m.31).

Yaş, dava zamanaşımını da etkiler: fiili 12-15 yaş arasında işleyenler için zamanaşımı süresinin yarısı, 15-18 yaş arasında işleyenler için üçte ikisi uygulanır (TCK m.66/2). Çocuğa karşı üstsoy veya çocuk üzerinde hüküm ve nüfuzu olan kişilerce işlenen bazı suçlarda ise zamanaşımı, çocuğun 18 yaşını doldurduğu günden itibaren işlemeye başlar. Bu hesaplar için ceza dava zamanaşımı aracımızı kullanabilirsiniz.

Medeni hukukta erginlik ve ehliyet

Ayırt etme gücüne sahip ve kısıtlı olmayan her ergin, fiil ehliyetine sahiptir (TMK m.10). Fiil ehliyeti, kişinin kendi işlemleriyle hak edinip borç altına girebilmesidir. Ergin olmayan ancak ayırt etme gücüne sahip küçükler, kural olarak yasal temsilcilerinin rızası olmadan kendi işlemleriyle borç altına giremez; karşılıksız kazandırmalardan yararlanmak ve kişiye sıkı sıkıya bağlı hakları kullanmak için ise rızaya gerek yoktur (TMK m.16).

Velayet, çocuğun ergin olmasıyla kendiliğinden sona erer. İştirak nafakası da kural olarak çocuğun ergin olmasına kadar sürer; eğitimine devam eden ergin çocuk için yardım nafakası gündeme gelebilir. Bu nedenle çocuğun reşit olma tarihinin kesin olarak bilinmesi, velayet ve nafaka ilişkilerinin ne zaman sona ereceğini gösterir.

İş hayatında yaş

İş Kanunu'na göre on beş yaşını doldurmamış çocukların çalıştırılması yasaktır. On dört yaşını doldurmuş ve zorunlu ilköğretimini tamamlamış çocuklar ise bedensel, zihinsel, sosyal ve ahlaki gelişmelerine ve eğitime devam edenlerin okullarına devamına engel olmayacak hafif işlerde çalıştırılabilir (İş K. m.71). Çocuk ve genç işçilerin çalışma saatleri, gece çalışması ve ağır işler bakımından ayrıca sınırlamalar vardır.

İşe giriş tarihinde çalışanın yaşının doğru tespiti, hem işveren hem çalışan açısından önemlidir. Çocuk işçi çalıştırma yasağına aykırılık idari para cezası gerektirir; ayrıca iş kazası hâlinde işverenin sorumluluğu ağırlaşabilir.

Erginlik tek başına yetmez: ayırt etme gücü ve kısıtlılık

Tam fiil ehliyeti için erginlik yanında iki şart daha aranır: ayırt etme gücüne sahip olmak ve kısıtlı olmamak (TMK m.10). Ayırt etme gücü, kişinin makul biçimde davranabilme yeteneğidir; yaş küçüklüğü, akıl hastalığı, akıl zayıflığı, sarhoşluk veya benzeri sebeplerle bu yetenekten yoksun olan kişinin işlemleri kural olarak hukuki sonuç doğurmaz (TMK m.13, m.15). Bu nedenle 18 yaşını doldurmuş bir kişi de ayırt etme gücü yoksa geçerli bir işlem yapamaz.

Kısıtlılık ise mahkeme kararıyla vesayet altına alınan erginlerin durumudur. Akıl hastalığı, savurganlık, alkol veya uyuşturucu bağımlılığı, kötü yönetim veya bir yıl ya da daha uzun süreli özgürlüğü bağlayıcı ceza gibi sebeplerle kişi kısıtlanabilir. Kısıtlının fiil ehliyeti sınırlanır ve işlemleri vasisi aracılığıyla yapılır. Bir sözleşmenin veya işlemin geçerliliği değerlendirilirken yaşın yanında bu iki koşul da kontrol edilmelidir.

Yaşın ispatı ve nüfus kaydı

Hukuki işlemlerde ve yargılamada yaş, kural olarak nüfus kaydındaki doğum tarihiyle ispat edilir. Nüfus kaydındaki doğum tarihi gerçeği yansıtmıyorsa, yaş düzeltme davası açılarak kaydın düzeltilmesi istenebilir. Bu davalarda tanık beyanları, okul ve sağlık kayıtları ile adli tıp raporları delil olarak kullanılır.

Ceza yargılamasında şüpheli veya sanığın yaşının nüfus kaydıyla uyuşmadığı iddia edilirse, mahkeme gerektiğinde tıbbi inceleme yaptırarak gerçek yaşı tespit edebilir. Özellikle 12, 15 ve 18 yaş sınırlarına yakın durumlarda bu tespitin sonucu, sorumluluk ve ceza bakımından belirleyici olur.

Yaşa bağlı süreler: pratik örnekler

Yaş, yalnızca bir eşik değil, aynı zamanda sürelerin başlangıcıdır. Örneğin velayet ve iştirak nafakası çocuğun reşit olduğu gün kendiliğinden sona erer; bu tarihten sonra nafaka yükümlüsünün ödeme yükümlülüğü, kararda aksine bir hüküm yoksa ortadan kalkar. Çocuğa karşı üstsoy veya üzerinde hüküm ve nüfuzu olan kişilerce işlenen bazı suçlarda dava zamanaşımı, çocuğun 18 yaşını doldurduğu günden başlar. Soybağının reddi davasında çocuğun dava hakkı için de erginlik tarihi önemlidir.

Bu tarihleri önceden hesaplayıp dosyaya not etmek, nafaka ödemelerinin gereksiz yere sürdürülmesini veya zamanaşımı gibi kritik başlangıçların kaçırılmasını önler.

Sık yapılan hatalar

1. Yaşı yalnız yıl farkıyla hesaplamak; doğum günü henüz gelmemişse kişi bir yaş küçüktür.
2. Suç veya işlem tarihindeki yaş yerine bugünkü yaşı esas almak.
3. Erginlik için ayrıca bir karar veya belge gerektiğini sanmak; 18. doğum günü kendiliğinden erginlik sağlar.
4. Evlenmeyle kazanılan erginliğin boşanmayla sona erdiğini düşünmek.
5. 29 Şubat doğumlularda reşit olma tarihini 1 Mart kabul etmek.
6. Nüfus kaydındaki düzeltilmiş doğum tarihini gözden kaçırmak.
7. Yaşın yanında ayırt etme gücünü ve kısıtlılık durumunu kontrol etmemek; 18 yaş tek başına tam ehliyet için yeterli değildir.

Yaşa bağlı süreleri dosyalarınızda izleyin

Çocuğun ergin olmasıyla sona erecek nafaka, velayet veya zamanaşımının başlayacağı tarih gibi yaşa bağlı süreleri MÜHLET'te dosyanıza ekleyerek hatırlatma kurabilirsiniz.

Çalışılmış örnekler

Aşağıdaki örneklerin her biri bu sayfadaki hesap motoruyla otomatik olarak test edilir; sonuçlar araçla birebir aynıdır.

Sık sorulan sorular

Kanuni dayanaklar

• TMK m.10-12 — Fiil ehliyeti, erginlik ve kazai erginlik.
• TMK m.16 — Ayırt etme gücü olan küçüklerin ehliyeti.
• TMK m.124 — Evlenme yaşı.
• TCK m.31 — Yaş küçüklüğü ve ceza sorumluluğu.
• TCK m.66/2 — Çocuklarda dava zamanaşımı süreleri.
• 4857 sayılı İş Kanunu m.71 — Çalıştırma yaşı.

Son güncelleme: 25 Eylül 2026. Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.