Haksız Tutuklama Tazminatı Başvuru Süresi

Adım adım kullanım

1. Kesinleşme tarihini girin. Beraat kararının, kovuşturmaya yer olmadığı kararının veya diğer ilgili kararın kesinleştiği tarihi girin. Bu tarih kararın üzerindeki kesinleşme şerhinden veya UYAP'tan öğrenilebilir.
2. Kesinleşmenin tebliğ tarihini girin. Kararın kesinleştiğinin size tebliğ edildiği tarihi girin. E-tebligatla geldiyse ulaşma tarihini girip e-tebligatı seçin; araç beş günü ekler.
3. Sonucu okuyun. Sonuç kartında üç aylık ve bir yıllık sürelerden önce dolanı gösterilir. Kesinleşme size hiç tebliğ edilmediyse bir yıllık mutlak süre yine işler.
4. İstemi hazırlayın. Dilekçeye kimlik, adres, zarara uğranılan işlem, zararın niteliği ve niceliği ile belgeleri ekleyin. Dilekçeyi oturduğunuz yer ağır ceza mahkemesine verin.

Koruma tedbirleri nedeniyle tazminat

Ceza muhakemesinde yakalama, gözaltı, tutuklama, arama, el koyma ve adli kontrol gibi koruma tedbirleri kişinin temel haklarına ağır müdahalelerdir. Bu tedbirlerin kanuna aykırı uygulanması veya kanuna uygun uygulansa bile kişinin sonradan beraat etmesi ya da hakkında kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmesi halinde, uğranılan maddi ve manevi zararlar Devlet tarafından tazmin edilir. CMK m.141 bu tazminat hallerini sayar, m.142 ise istemin süresini ve usulünü düzenler.

• Kanunlarda belirtilen koşullar dışında yakalanan, tutuklanan veya tutukluluğunun devamına karar verilenler (m.141/1-a).
• Kanuni gözaltı süresi içinde hâkim önüne çıkarılmayanlar (b).
• Kanuni hakları hatırlatılmadan tutuklananlar (c).
• Makul sürede yargılama mercii huzuruna çıkarılmayanlar (d).
• Kanuna uygun yakalandıktan veya tutuklandıktan sonra haklarında kovuşturmaya yer olmadığına veya beraatlerine karar verilenler (e).
• Gözaltı ve tutuklulukta geçen süresi hükümlülük süresinden fazla olanlar (f).
• Ölçüsüz arama, koşulları oluşmadan el koyma, başvuru imkânlarından yararlandırılmama ve kanunda sayılan bazı adli kontrol tedbirleri (g-l).

Üç ay ve bir yıl: iki süre birlikte işler

“Karar veya hükümlerin kesinleştiğinin ilgilisine tebliğinden itibaren üç ay ve her hâlde karar veya hükümlerin kesinleşme tarihini izleyen bir yıl içinde tazminat isteminde bulunulabilir.”

Kanun iki ayrı süre öngörür. Üç aylık süre, kesinleşmenin ilgiliye tebliğiyle başlar. Bir yıllık süre ise tebliğden bağımsız olarak kesinleşme tarihinden işler ve mutlak bir üst sınırdır. İki süre aynı anda işler ve hangisi önce dolarsa istem hakkı o tarihte sona erer. Kesinleşme ilgiliye hiç tebliğ edilmemişse üç aylık süre başlamaz, ancak bir yıllık süre işlemeye devam eder.

İstem nereye yapılır?

İstem, zarara uğrayanın oturduğu yer ağır ceza mahkemesinde karara bağlanır; o yer ağır ceza mahkemesi tazminat konusu işlemle ilişkili ise ve aynı yerde başka ağır ceza dairesi yoksa en yakın yer ağır ceza mahkemesi yetkilidir (CMK m.142/2). 7499 sayılı Kanunla (2024) yapılan değişiklikle, m.141/1'in (e), (f) ve (l) bentleri kapsamındaki istemler bakımından 6384 sayılı Tazminat Komisyonunun Görevleri ile Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Kanun hükümleri uygulanır.

“Bu fıkra uyarınca 6384 sayılı Kanun kapsamında olmasına rağmen ağır ceza mahkemesine yapılan istemler, Komisyona gönderilir. Ağır ceza mahkemesinin görev alanına giren ve girmeyen istemler birlikte yapılmış ise ağır ceza mahkemesi görev alanına girmeyen istemleri ayırmak suretiyle Komisyona gönderir. Bu hâllerde ağır ceza mahkemesine yapılan istem tarihi esas alınır.”

Bu düzenleme süre bakımından önemlidir: beraat veya kovuşturmaya yer olmadığı kararı nedeniyle tazminat isteyen kişi istemini ağır ceza mahkemesine yaptığında, dosya Komisyona gönderilse bile süre bakımından ağır ceza mahkemesine başvuru tarihi esas alınır. Böylece yanlış mercie başvuru nedeniyle hak kaybı yaşanmaz.

Dilekçenin içeriği ve eksiklik

Tazminat isteminde bulunan kişinin dilekçesine açık kimlik ve adresini, zarara uğradığı işlemin ve zararın nitelik ve niceliğini kaydetmesi ve bunların belgelerini eklemesi gerekir (CMK m.142/3). Dilekçedeki bilgi ve belgeler yetersizse mahkeme eksikliğin bir ay içinde giderilmesini, aksi halde istemin reddedileceğini ilgiliye duyurur; süresinde tamamlanmayan dilekçe itiraz yolu açık olmak üzere reddedilir (m.142/4).

• Beraat veya KYOK kararı ve kesinleşme şerhi.
• Gözaltı ve tutukluluk sürelerini gösteren belgeler (tutuklama ve tahliye müzekkereleri).
• Maddi zarar belgeleri: gelir kaybı, işten çıkarılma, avukatlık ücreti, masraflar.
• Manevi zararın gerekçesi: tutukluluğun süresi, kişinin sosyal konumu, basına yansıma.
• Kesinleşmenin tebliğine ilişkin belge (süre hesabı için).

Yargılama ve kanun yolu

Mahkeme, yeterli bulduğu dilekçe ve belgelerin bir örneğini Devlet Hazinesinin yargı çevresindeki temsilcisine tebliğ ederek beyan ve itirazlarını iki hafta içinde yazılı olarak bildirmesini ister (CMK m.142/5). Mahkeme gerekli gördüğü her türlü araştırmayı yapabilir ve kararını duruşmalı olarak verir; istemde bulunan ile Hazine temsilcisi açıklamalı çağrı kâğıdı tebliğine rağmen gelmezse yokluklarında karar verilebilir (m.142/6-7). Karara karşı istemde bulunan, Cumhuriyet savcısı veya Hazine temsilcisi istinaf yoluna başvurabilir (m.142/8).

Tazminat Komisyonu süreci

6384 sayılı Kanunla kurulan Tazminat Komisyonu, başlangıçta Avrupa İnsan Hakları Mahkemesine yapılan uzun yargılama ve kararların geç icrası şikâyetlerini incelemek üzere kurulmuştur. 7499 sayılı Kanun değişikliğiyle beraat ve kovuşturmaya yer olmadığı kararı gibi hallerde koruma tedbiri tazminatı istemleri de Komisyonun görev alanına alınmıştır. Komisyon sürecinin usulü 6384 sayılı Kanuna ve ilgili yönetmeliğe tabidir; başvuru süresinin korunması için CMK m.142/1'deki sürelerin esas alınması ve istemin süresi içinde ağır ceza mahkemesine veya Komisyona yapılması gerekir.

Tazminatın kapsamı

Tazminat, tazminat hukukunun genel prensiplerine göre belirlenir (CMK m.142/6). Maddi tazminat, tutukluluk nedeniyle kaybedilen gelir, iş kaybı, savunma giderleri gibi somut zararları kapsar. Manevi tazminat ise kişinin özgürlüğünden yoksun kalmasının yarattığı elem ve ıstırap karşılığıdır; tutukluluğun süresi, kişinin durumu ve olayın özellikleri dikkate alınır.

Kesinleşme tarihi nasıl öğrenilir?

Tazminat süresinin hesaplanmasında iki tarih önemlidir: kararın kesinleşme tarihi ve kesinleşmenin ilgiliye tebliğ tarihi. Kesinleşme tarihi, kararın üzerine düşülen kesinleşme şerhinden, UYAP kayıtlarından veya mahkeme kaleminden öğrenilebilir. Beraat kararlarında kesinleşme, kanun yolu süresinin geçmesiyle veya kanun yolu incelemesinin tamamlanmasıyla gerçekleşir. Kovuşturmaya yer olmadığı kararlarında ise itiraz süresinin geçmesi veya itirazın reddi kesinleşmeyi sağlar.

Kesinleşmenin ilgiliye tebliği her dosyada yapılmayabilir. Tebliğ yapılmamışsa üç aylık süre başlamaz, ancak kesinleşmeden itibaren bir yıllık mutlak süre işlemeye devam eder. Bu nedenle beraat veya kovuşturmaya yer olmadığı kararı alan kişinin, tebliği beklemeden kesinleşme tarihini öğrenmesi ve bir yıllık süreyi takvime işlemesi gerekir. Aracı kesinleşme tebliğ edilmemiş bir dosyada kullanırken tebliğ tarihine kesinleşme tarihini girerek bir yıllık süreyi de kontrol edebilirsiniz.

Birden fazla kararın bulunduğu dosyalarda (örneğin bazı suçlardan beraat, bazılarından mahkûmiyet) hangi kararın kesinleşmesinin esas alınacağı dosyanın durumuna göre değerlendirilmelidir. En erken kesinleşme tarihini esas almak hak kaybı riskini azaltır.

Tazminat miktarının belirlenmesinde dikkate alınanlar

Mahkemeler manevi tazminatı belirlerken tutukluluk veya gözaltı süresini, kişinin yaşını, mesleğini, sosyal ve ekonomik durumunu, tutuklamanın kişinin itibarına etkisini ve olayın medyaya yansıyıp yansımadığını dikkate alır. Maddi tazminat ise belgelenen somut zararlarla sınırlıdır: tutuklulukta kaybedilen ücret veya kazanç, işten çıkarılma nedeniyle uğranılan kayıp, müdafilik ücreti ve diğer masraflar.

Maddi zararın ispatı için bordro, vergi beyannamesi, iş sözleşmesi, işten çıkış belgesi ve avukatlık ücret sözleşmesi gibi belgeler dilekçeye eklenmelidir. Manevi zarar için ise tutukluluğun kişinin hayatına etkisini gösteren somut bilgiler sunulmalıdır. Eksik belgeler mahkemenin bir aylık tamamlama süresi vermesine yol açar; bu süre kaçırılırsa istem reddedilir.

Hangi durumda hangi başvuru?

Tazminat isteminin hangi merci tarafından inceleneceği, dayandığı hale göre değişir. Beraat veya kovuşturmaya yer olmadığı kararı nedeniyle istenen tazminat (m.141/1-e), gözaltı ve tutuklulukta geçen sürenin hükümlülük süresinden fazla olması nedeniyle istenen tazminat (m.141/1-f) ve kanunda sayılan bazı adli kontrol tedbirleri nedeniyle istenen tazminat (m.141/1-l) Tazminat Komisyonuna gönderilir. Kanuna aykırı yakalama ve tutuklama, gözaltı süresinin aşılması, hakların hatırlatılmaması ve ölçüsüz arama gibi diğer hallerde ise ağır ceza mahkemesi karar verir.

Aynı dilekçede hem ağır ceza mahkemesinin görev alanına giren hem de girmeyen istemler bulunuyorsa, ağır ceza mahkemesi görev alanına girmeyen istemleri ayırarak Komisyona gönderir ve bu hallerde ağır ceza mahkemesine yapılan istem tarihi esas alınır (CMK m.142/2). Bu nedenle istemin süresi içinde ağır ceza mahkemesine yapılması, merci konusunda tereddüt bulunan durumlarda en güvenli yoldur.

İstem dilekçesinde tazminatın hangi hale dayandığı, CMK m.141/1'in ilgili bendi belirtilerek açıkça yazılmalıdır. Birden fazla hale dayanılıyorsa her biri ayrı ayrı gösterilmeli ve her birine ilişkin zarar kalemleri ayrıştırılmalıdır.

İstem öncesi kontrol listesi

Tazminat istemini hazırlamadan önce şu belgeleri toplayın: beraat veya kovuşturmaya yer olmadığı kararı ve kesinleşme şerhi, kesinleşmenin tebliğine ilişkin belge, yakalama, gözaltı, tutuklama ve tahliye tarihlerini gösteren tutanak ve müzekkereler, gelir ve iş kaybını gösteren belgeler, müdafilik ücreti belgeleri ve kimlik ile adres bilgileri. Belgelerin eksiksiz sunulması, mahkemenin bir aylık tamamlama süresi vermesine gerek bırakmaz ve sürecin hızla ilerlemesini sağlar.

Tazminat sürecinin zaman çizelgesi

Tipik bir dosyada süreç şöyle işler: kişi yakalanır ve gözaltına alınır, ardından tutuklanır, yargılama sonunda beraat eder, beraat kararı kanun yolu incelemesinden sonra kesinleşir ve kesinleşme kişiye tebliğ edilir. Tazminat istemi için üç aylık süre bu tebliğden, bir yıllık süre ise kesinleşmeden başlar. Bu tarihlerin her birinin belgelenmesi, istemin süresinde yapıldığının gösterilmesi bakımından önemlidir.

İstem yapıldıktan sonra mahkeme dilekçeyi inceler, eksiklik varsa bir ay içinde tamamlanmasını ister, ardından Hazine temsilcisine iki haftalık beyan süresi verir ve duruşmalı olarak karar verir. Karara karşı istinaf yoluna gidilebilir. Beraat ve kovuşturmaya yer olmadığı kararı gibi Komisyona gönderilen istemlerde ise süreç 6384 sayılı Kanundaki usule göre yürür.

Sık yapılan hatalar

Çalışılmış örnekler

Aşağıdaki örneklerin her biri bu sayfadaki hesap motoruyla otomatik olarak test edilir; sonuçlar araçla birebir aynıdır.

Sık sorulan sorular

Kanuni dayanaklar

• CMK m.141 — Koruma tedbirleri nedeniyle tazminat halleri.
• CMK m.142 — Üç ay / bir yıl süre, merci, Komisyon, dilekçe, yargılama, istinaf.
• 6384 s.K. — Tazminat Komisyonu.
• 7499 s.K. m.12-13 — Kapsamın genişletilmesi ve Komisyona gönderme (2024).
• CMK m.39 — Ay ve yıl olarak belirlenen sürelerin hesabı.

Son güncelleme: 3 Ekim 2026. Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.