Tam Yargı Davası Başvuru Süresi Hesaplama

Adım adım kullanım

1. Eylem tarihini girin. Zarara yol açan idari eylemin gerçekleştiği günü girin: kazanın, taşkının, yol çalışmasının veya fiili el atmanın tarihi. Süreklilik gösteren eylemlerde eylemin başladığı veya zararın ortaya çıktığı tarihi belirlemek için hukuki destek alın.
2. Öğrenme tarihini girin. Eylemi ve zararı yazılı bildirim üzerine veya başka bir şekilde öğrendiğiniz günü girin. Öğrenme tarihi eylem tarihinden önce olamaz; araç bu durumda hata verir.
3. Başvurunun son gününü okuyun. Araç öğrenmeden bir yıl ve eylemden beş yıl sonrasını ayrı adımlarda gösterir; sonuç kartında önce dolan tarih yer alır. Son gün tatile rastlarsa izleyen çalışma gününe kaydırılır.
4. Başvurudan sonra dava süresini takip edin. İdare başvurunuzu reddederse ret tebliğinden, otuz gün cevap vermezse otuzuncu günden itibaren altmış gün içinde tam yargı davası açın. Bu hesabı Zımni Ret aracıyla yapabilirsiniz.

İdari eylem ve tam yargı davası nedir?

İdari eylem, idarenin hukuki bir işlem kurmadan, maddi bir fiille gerçekleştirdiği faaliyettir: belediye aracının yol açtığı kaza, bakımsız yol nedeniyle oluşan yaralanma, altyapı çalışmasında evin zarar görmesi, taşınmaza kamulaştırma yapılmadan el atılması gibi. Bu eylemlerden zarar görenler, zararlarının tazmini için idari yargıda tam yargı davası açabilir. Tam yargı davası, iptal davasından farklı olarak idarenin bir işlemini ortadan kaldırmayı değil, uğranılan maddi ve manevi zararın parasal olarak karşılanmasını amaçlar.

“İdari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların idari dava açmadan önce, bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka suretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde ilgili idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gereklidir.”

Kanun, idari eylemden doğan zararlarda doğrudan dava açılmasına izin vermez; önce idareye başvuru zorunludur. Bu ön başvuru, idareye zararı dava açılmadan karşılama fırsatı verir. Başvuru yapılmadan açılan dava, dilekçeler üzerine ilk inceleme aşamasında usulden reddedilebilir. Başvurunun kanunda belirtilen süre içinde yapılmaması ise dava hakkının kaybına yol açar.

Bir yıl ve beş yıl: iki süre birlikte işler

İki süre aynı anda işler ve hangisi önce dolarsa başvuru hakkı o tarihte sona erer. Eylemi hemen öğrenen kişi için genellikle bir yıllık süre belirleyicidir. Eylemi yıllar sonra öğrenen kişi için ise beş yıllık mutlak süre öne çıkar: eylemden dört buçuk yıl sonra öğrenilen bir zararda bir yıllık süre dolmadan beş yıllık süre dolacağından, başvuru eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde yapılmalıdır. Beş yıl dolduktan sonra öğrenilen zararlar için İYUK m.13 kapsamında başvuru hakkı kalmaz.

Öğrenme tarihi nasıl belirlenir?

Kanun 'yazılı bildirim üzerine veya başka suretle öğrendikleri tarih' ifadesini kullanır. Öğrenme, yalnız eylemin gerçekleştiğini değil, eylemin idareye ait olduğunu ve zararın varlığını bilmeyi de kapsar. Örneğin bir trafik kazasında öğrenme genellikle kaza günüdür. Buna karşılık bir altyapı çalışmasının binada neden olduğu çatlaklar aylar sonra ortaya çıkabilir; bu durumda öğrenme, zararın ve idareyle bağlantısının anlaşıldığı tarihtir.

Öğrenme tarihi uyuşmazlıklarda sıklıkla tartışma konusu olur. İdare, öğrenmenin daha erken bir tarihte gerçekleştiğini ileri sürerek sürenin geçtiğini savunabilir. Bu riski azaltmak için mümkün olan en erken öğrenme tarihini esas alın ve başvuruyu bu tarihe göre planlayın. Aracın gösterdiği tarih, girdiğiniz öğrenme tarihine göre son gündür; öğrenme tarihi tartışmalıysa daha erken bir tarihi deneyerek sonuçları karşılaştırın.

• Kaza ve yaralanmalarda: olay günü veya yaralanmanın idareye bağlı olduğunun anlaşıldığı gün.
• Taşınmaza fiili el atmada: el atmanın öğrenildiği gün (tapu kaydı, tespit tutanağı, keşif).
• Sağlık hizmetinden doğan zararlarda: zararın ve hizmet kusurunun anlaşıldığı gün (rapor tarihi).
• Doğal afetle bağlantılı ihmal iddialarında: ihmali ortaya koyan resmi rapor veya tespit tarihi.

Başvurudan sonra: dava açma süresi

“Bu isteklerin kısmen veya tamamen reddi halinde, bu konudaki işlemin tebliğini izleyen günden itibaren veya istek hakkında otuz gün içinde cevap verilmediği takdirde bu sürenin bittiği tarihten itibaren, dava süresi içinde dava açılabilir.”

1. Bir yıl / beş yıl içinde idareye yazılı başvuru yapılır.
2. İdare otuz gün içinde cevap verir veya sessiz kalır.
3. Ret (kısmi ret dahil) cevabının tebliğini izleyen günden veya otuzuncu günden itibaren altmış günlük dava süresi işler.
4. Dava, zararı gideren idareye karşı idare mahkemesinde tam yargı davası olarak açılır.

Başvurudan sonraki dava süresi İYUK m.7'deki genel süredir: idari uyuşmazlıklarda altmış gün. Bu sürenin hesabında da İYUK m.8'deki tatil ve adli tatil kuralları uygulanır. Zımni ret halinde süre hesabını Zımni Ret aracıyla, açık ret halinde ret tebliğ tarihini İdari Dava Açma Süresi aracına girerek yapabilirsiniz.

İdari işlemden doğan zarar: m.12 farkı

Zarar bir idari eylemden değil bir idari işlemden (örneğin hukuka aykırı bir atama, ruhsat iptali veya disiplin cezası) kaynaklanıyorsa İYUK m.12 uygulanır. İlgililer bu durumda doğrudan tam yargı davası veya iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilir; ya da önce iptal davası açıp bu davanın karara bağlanması üzerine kararın tebliğinden veya işlemin icrası sebebiyle doğan zararlarda icra tarihinden itibaren dava süresi içinde tam yargı davası açabilir. Bu halde de ilgililerin İYUK m.11 uyarınca idareye başvurma hakları saklıdır.

Adli yargıda açılıp görevsizlikle reddedilen davalar

İdari eylemden doğan zararlar için yanlışlıkla adli yargıda (asliye hukuk mahkemesinde) dava açılması uygulamada sık rastlanan bir durumdur. Kanun bu durumda ilgilinin zarar görmemesi için bir kolaylık öngörmüştür: görevli olmayan adli yargı mercilerine açılan tam yargı davasının görev yönünden reddi halinde, sonradan idari yargıda açılacak davalarda idareye başvurma şartı aranmaz (İYUK m.13/2).

Bu durumda idari davanın süresi İYUK m.9'a göre belirlenir: görevsizlik kararının kesinleşmesini izleyen günden itibaren otuz gün içinde görevli idari yargı merciinde dava açılabilir ve görevsiz yargı merciine başvurma tarihi idari yargıya başvurma tarihi sayılır. Görevsizlik kararının kesinleşme tarihini doğru belirlemek için Kesinleşme Tarihi aracından yararlanabilirsiniz.

İdareye başvuru dilekçesinde nelere dikkat edilmeli?

• Zarara yol açan eylem, tarihi ve yeri açıkça anlatılmalıdır.
• Eylemin hangi idareye ait olduğu belirtilmeli; başvuru o idareye yapılmalıdır.
• Maddi ve manevi zarar kalemleri ayrı ayrı ve mümkünse tutarlarıyla gösterilmelidir.
• Faiz talep ediliyorsa başlangıç tarihi (genellikle başvuru tarihi) belirtilmelidir.
• Deliller (fotoğraf, tutanak, rapor, fatura, sağlık belgeleri) eklenmelidir.
• Başvuru tarihi belgelenmelidir: evrak kayıt numarası, KEP delili veya iadeli taahhütlü alındı.

Başvuruda talep edilen miktar, sonraki davada talep sınırını etkileyebilir. Zarar tam olarak belirlenemiyorsa, başvuruda zarar kalemlerini açıkça sayıp miktarın bilirkişi incelemesiyle belirleneceğini belirtmek yararlı olabilir. Tam yargı davalarında dava dilekçesinde belirtilen miktar, nihai karar verilinceye kadar harcı ödenmek suretiyle bir defaya mahsus olmak üzere artırılabilir (İYUK m.16/4).

Örnek hesaplar

İlk örnekte eylem 2022'de gerçekleşmiş, ancak dört yılı aşkın süre sonra öğrenilmiştir. Öğrenmeden itibaren bir yıllık süre 2027 Mart'ında dolacak olsa da beş yıllık mutlak süre daha önce, 10 Ocak 2027'de dolar; bu gün Pazar olduğundan başvuru 11 Ocak 2027 Pazartesi gününe kadar yapılabilir.

Adli tatil başvuru süresini uzatır mı?

İYUK m.13'teki bir ve beş yıllık süreler idareye başvuru süreleridir; başvuru mahkemeye değil idareye yapılır. Araç bu sürelere adli tatil uzaması uygulamaz ve son gün adli tatile rastlasa bile yalnız hafta sonu ve resmi tatil kaydırması yapar. Bu yaklaşım en erken son günü gösterir. Başvurudan sonraki altmış günlük dava süresine ise İYUK m.8/3 adli tatil kuralı uygulanır.

Özel kanunlar ve sorumluluk rejimleri

Bazı zararlar için özel kanunlar ayrı başvuru ve dava yolları öngörür. Örneğin terör ve terörle mücadeleden doğan zararların karşılanması 5233 sayılı Kanunla ayrı bir komisyon usulüne bağlanmıştır. Kamulaştırmasız el atmada ise 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun geçici maddeleri ve ilgili düzenlemeler yargı yolunu ve usulü belirler. Zararın kaynağına göre hangi rejimin uygulanacağını değerlendirmek, doğru mercie ve doğru sürede başvurmanın ön şartıdır.

Sık yapılan hatalar

Çalışılmış örnekler

Aşağıdaki örneklerin her biri bu sayfadaki hesap motoruyla otomatik olarak test edilir; sonuçlar araçla birebir aynıdır.

Sık sorulan sorular

Kanuni dayanaklar

• İYUK m.13 — İdari eylemde idareye başvuru: bir yıl / beş yıl, otuz gün, dava süresi.
• İYUK m.12 — İdari işlemden doğan zararda iptal ve tam yargı davaları.
• İYUK m.9 — Adli yargıda görevsizlik sonrası otuz gün.
• İYUK m.8 — Süre hesabı ve tatil kaydırması.
• İYUK m.16/4 — Tam yargı davalarında miktar artırımı.

Son güncelleme: 3 Ekim 2026. Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.