Fazla Mesai Ücreti Hesaplama

Adım adım kullanım

1. Aylık brüt ücreti girin. Fazla mesai ücreti çıplak brüt ücret üzerinden hesaplanır. Aylık brüt ücretinizi yazın; araç bunu 225'e bölerek saatlik ücreti bulur. 225, ayda 30 gün ve günde ortalama 7,5 saatlik çalışma varsayımına dayanan ve yargı uygulamasında yerleşmiş bir bölendir.
2. Fazla mesai saatini girin. Hesaplamak istediğiniz dönemdeki toplam fazla mesai saatini yazın. Örneğin haftada 5 saat fazla çalışılan bir ay için yaklaşık 20-22 saat girilebilir. Bir yıllık hesap yapıyorsanız yıllık toplamı girin; araç 270 saati aşan girişlerde uyarı verir.
3. Çalışma türünü seçin. Haftalık 45 saati aşan çalışmalar fazla çalışmadır ve %50 zamlıdır. Sözleşmenizde haftalık çalışma süresi 45 saatten az (örneğin 40 saat) belirlenmişse, 40 ile 45 saat arasındaki çalışmalar fazla sürelerle çalışmadır ve %25 zamlıdır; 45 saati aşan kısım yine %50 zamlıdır.
4. Sonucu okuyun. Sonuç tablosunda saatlik ücret, zamlı saat ücreti ve toplam fazla mesai ücreti ayrı satırlarda görünür. Tutar brüttür; gelir vergisi, damga vergisi ve sosyal güvenlik primi kesilir.

Fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma nedir?

İş Kanunu'na göre haftalık çalışma süresi en çok 45 saattir (İş K. m.63). Kanunda yazılı koşullar çerçevesinde haftalık 45 saati aşan çalışmalar fazla çalışmadır ve her bir saati için normal saat ücretinin yüzde elli yükseltilmesiyle ödeme yapılır (İş K. m.41). Taraflar haftalık çalışma süresini 45 saatten az belirlemişse, bu sürenin üzerinde olup 45 saate kadar yapılan çalışmalar fazla sürelerle çalışmadır ve her saati için normal saat ücretinin yüzde yirmi beş yükseltilmesiyle ödeme yapılır.

Fazla çalışma, işçinin onayına bağlıdır. Uygulamada bu onay, iş sözleşmesine eklenen bir hükümle veya ayrı bir yazıyla alınır. Fazla çalışmanın toplamı bir yılda 270 saatten fazla olamaz. Sağlık kuralları bakımından günde 7,5 saat veya daha az çalışılması gereken işlerde ve gece çalışmalarında fazla çalışma yaptırılamaz.

Denkleştirme esasının uygulandığı işyerlerinde, haftalık ortalama çalışma süresi 45 saati aşmadığı sürece bazı haftalarda 45 saati aşan çalışma fazla çalışma sayılmaz. Denkleştirme dönemi kural olarak iki aydır ve toplu iş sözleşmeleriyle dört aya kadar uzatılabilir. Bu nedenle fazla mesai hesabı yapılmadan önce işyerinde denkleştirme uygulanıp uygulanmadığı kontrol edilmelidir.

Fazla mesai ücreti nasıl hesaplanır?

Hesap üç adımda yapılır. Önce saatlik ücret, aylık brüt ücretin 225'e bölünmesiyle bulunur. Sonra saatlik ücret, fazla çalışmada 1,5, fazla sürelerle çalışmada 1,25 ile çarpılarak zamlı saat ücreti hesaplanır. Son olarak zamlı saat ücreti, fazla mesai saatiyle çarpılır.

Haftalık fazla mesai saati nasıl belirlenir?

Fazla mesai saatini bulmak için önce haftalık fiili çalışma süresi hesaplanır. Günlük çalışma süresinden kanuni ara dinlenme süreleri düşülür. Ara dinlenme süreleri, dört saat veya daha kısa işlerde 15 dakika, dört saatten fazla ve yedi buçuk saate kadar işlerde yarım saat, yedi buçuk saatten fazla işlerde bir saattir (İş K. m.68). Haftalık fiili çalışma 45 saati aşıyorsa aşan kısım fazla çalışmadır.

Bu örnekte işçi her hafta 15 saat fazla çalışma yapmaktadır. Bir ay yaklaşık 4,3 hafta kabul edildiğinde aylık fazla çalışma yaklaşık 64 saattir. Yıllık toplam ise 270 saatlik yasal sınırı aşar; sınırı aşan çalışmanın da karşılığı ödenmelidir.

Ücret yerine serbest zaman

Fazla çalışma veya fazla sürelerle çalışma yapan işçi isterse, zamlı ücret yerine fazla çalıştığı her saat karşılığında bir saat otuz dakikayı, fazla sürelerle çalıştığı her saat karşılığında bir saat on beş dakikayı serbest zaman olarak kullanabilir (İş K. m.41/4). Serbest zaman, altı ay içinde, işçinin çalışma sürelerinde ve ücretinde bir kesinti yapılmadan kullandırılır.

Serbest zaman kullanılmışsa, o saatler için ayrıca fazla mesai ücreti istenemez. Bu nedenle fazla mesai alacağı hesaplanırken, kullanılan serbest zamanlar belgelenerek düşülmelidir.

Fazla mesai nasıl ispat edilir?

Fazla mesai alacağı davalarında ispat yükü işçidedir. Fazla çalışma; imzalı puantaj kayıtları, giriş-çıkış kart kayıtları, işyeri kamera kayıtları, e-posta ve sistem kayıtları, iş yazışmaları ve tanık beyanlarıyla ispat edilebilir. Bordrolarda fazla mesai tahakkuku varsa ve işçi bordroyu ihtirazi kayıt koymadan imzalamışsa, bordroda gösterilenden fazla çalışmanın ispatı daha güç olabilir.

Uygulamada tanık beyanına dayanılarak yapılan fazla mesai hesaplarında, işçinin her gün aynı tempoda çalışmasının hayatın olağan akışına uygun olmayacağı ve izin, rapor gibi çalışılmayan günler dikkate alınarak hakkaniyet indirimi yapılabilmektedir. Bu nedenle aracın sonucu, belgelenen saatler için doğrudan, tanıkla ispat edilen saatler için ise bir üst sınır olarak değerlendirilmelidir.

Kimlere fazla çalışma yaptırılamaz?

Kanun ve Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği, bazı işçilerin fazla çalışma yapmasını yasaklar. Bu işçilere fazla çalışma yaptırılmışsa, işverenin idari sorumluluğu doğar; ancak işçinin yaptığı çalışmanın karşılığını alma hakkı ortadan kalkmaz.

Fazla mesainin ücrete dahil olduğu sözleşmeler

Bazı iş sözleşmelerinde 'fazla çalışma ücreti aylık ücrete dahildir' şeklinde bir hüküm yer alır. Yerleşik yargı uygulamasına göre bu tür hükümler, yıllık 270 saatlik yasal sınırla geçerli kabul edilir. Buna göre işçinin yıllık 270 saate kadar olan fazla çalışmasının karşılığının ücrete dahil olduğu kabul edilir; bu sınırı aşan fazla çalışma için ayrıca zamlı ücret ödenmesi gerekir.

Ücrete dahil hükmünün geçerli olabilmesi için sözleşmede açıkça yer alması gerekir; ayrıca işçinin ücretinin bu durumda asgari ücretin altına düşmemesi ve üst düzey yönetici gibi kendi çalışma süresini belirleyebilen işçiler bakımından ayrıca değerlendirme yapılması gerekir. Aracı, 270 saati aşan kısım için ayrı bir hesap yaparak kullanabilirsiniz.

Zorunlu ve olağanüstü fazla çalışma

Bir arıza sırasında, bir arızanın mümkün görülmesi hâlinde yahut makineler veya araç ve gereç için hemen yapılması gerekli acele işlerde ya da zorlayıcı sebeplerin ortaya çıkması hâlinde, işyerinin normal çalışmasını sağlayacak dereceyi aşmamak kaydıyla işçilerin hepsi veya bir kısmına fazla çalışma yaptırılabilir (İş K. m.42). Bu zorunlu fazla çalışmada işçinin onayı aranmaz; ancak zamlı ücret ödenir.

Seferberlik sırasında ve yurt savunmasının gereklerine cevap veren işyerlerinde ise olağanüstü hâllerde fazla çalışma yapılabilir (İş K. m.43). Her iki durumda da yapılan çalışma, bu araçta olduğu gibi zamlı ücret üzerinden hesaplanır.

Uzun dönemli fazla mesai alacağı nasıl hesaplanır?

Birkaç yılı kapsayan fazla mesai alacaklarında ücret her yıl değiştiği için tek bir hesap yeterli olmaz. Doğru yöntem, her dönemi o dönemdeki ücretle ayrı ayrı hesaplamaktır. Örneğin 2024, 2025 ve 2026 yıllarını kapsayan bir alacakta her yılın fazla çalışma saatleri, o yılın brüt ücretinden bulunan saatlik ücretle çarpılır ve sonuçlar toplanır.

Aracı her yıl için ayrı çalıştırarak bu tabloyu kendi verilerinizle oluşturabilirsiniz. Beş yıllık zamanaşımı her ayın ücretinin ödenmesi gereken tarihten itibaren ayrı işlediğinden, dava veya arabuluculuk başvurusu tarihinden beş yıl öncesine kadar olan dönemler talep edilebilir.

Neden bu hak korunur?

Fazla çalışma, işçinin dinlenme hakkını ve iş sağlığını doğrudan etkiler. Bu nedenle kanun hem zamlı ücret hem de yıllık üst sınır öngörerek işçiyi iki yönden korur.

Başvuru öncesi kontrol listesi

• Günlük giriş-çıkış saatlerini ve ara dinlenme sürelerini belgeledim.
• Sözleşmedeki haftalık çalışma süresini ve denkleştirme uygulamasını kontrol ettim.
• Bordrolarda gösterilen fazla mesai saatlerini gerçek çalışmayla karşılaştırdım.
• Kullandırılan serbest zamanları düştüm.
• Her yılın ücretini ayrı ayrı esas aldım.
• Beş yıllık zamanaşımı dışında kalan dönemleri hesaptan çıkardım.

Sık yapılan hatalar

1. Saatlik ücreti aylık ücreti 30 güne ve 8 saate bölerek bulmak; yerleşik uygulamada bölen 225'tir.
2. Ara dinlenme sürelerini düşmeden fazla mesai saati hesaplamak.
3. Sözleşmedeki haftalık süre 45 saatin altındayken fazla sürelerle çalışmayı %50 zamlı hesaplamak.
4. Denkleştirme uygulanan işyerlerinde haftalık bazda fazla mesai hesaplamak.
5. Kullanılan serbest zamanı düşmemek.
6. Giydirilmiş ücret üzerinden hesaplamak; fazla mesaide çıplak brüt ücret esas alınır.
7. Beş yıllık zamanaşımı dışında kalan dönemler için talepte bulunmak.

İşçilik davalarında süreleri takip edin

Fazla mesai alacakları için arabuluculuk başvurusu, dava ve bilirkişi raporuna itiraz süreleri kısa ve kesindir. MÜHLET, UETS'e gelen tebligatlardaki süreleri hesaplar ve son güne kadar hatırlatır.

Çalışılmış örnekler

Aşağıdaki örneklerin her biri bu sayfadaki hesap motoruyla otomatik olarak test edilir; sonuçlar araçla birebir aynıdır.

Sık sorulan sorular

Kanuni dayanaklar

• 4857 sayılı İş Kanunu m.41 — Fazla çalışma ve fazla sürelerle çalışma; zam oranları, serbest zaman, 270 saat.
• 4857 sayılı İş Kanunu m.63 — Haftalık 45 saatlik çalışma süresi ve denkleştirme.
• 4857 sayılı İş Kanunu m.68 — Ara dinlenmesi.
• Fazla Çalışma ve Fazla Sürelerle Çalışma Yönetmeliği — İşçinin onayı ve uygulama esasları.

Son güncelleme: 25 Eylül 2026. Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.