Yargılamanın İadesi Süresi Hesaplama

Adım adım kullanım

1. İade sebebini seçin. Listedeki sebepler HMK m.375/1'deki bentlere göre gruplanmıştır. Sebep, sürenin hangi olaydan başlayacağını belirler; bu nedenle doğru bendi seçmek hesabın temelidir.
2. Sürenin başladığı günü girin. Sonradan ele geçen belgede belgenin elde edildiği günü, hilede hilenin farkına varıldığı günü, sahte senet veya yalan tanıklıkta ceza mahkûmiyetinin kesinleştiği günü, AİHM sebebinde AİHM kararının tebliğ tarihini girin.
3. Hükmün kesinleşme tarihini girin. İadesi istenen hükmün kesinleşme şerhindeki tarihi girin. Araç bu tarihten itibaren on yıllık üst sınırı hesaplar ve üç aylık süreden önce doluyorsa sonucu buna göre verir. Tarihi girmezseniz üst sınır kontrol edilmez ve uyarı gösterilir.
4. Sonucu inceleyin. Sonuç kartında yargılamanın iadesi talebinin en geç yapılabileceği gün yer alır. Adımlar tablosunda üç aylık süre ve on yıllık sınır ayrı satırlarda gösterilir.
5. Özel şartları kontrol edin. Bazı sebeplerde iade, kesinleşmiş bir ceza mahkûmiyetine bağlıdır. Uyarılar bölümündeki koşulları dilekçeyi hazırlamadan önce kontrol edin.

Yargılamanın iadesi nedir?

Yargılamanın iadesi, kesinleşmiş bir hükmün kanunda sınırlı olarak sayılan ağır usul hataları veya sonradan ortaya çıkan olgular nedeniyle yeniden incelenmesini sağlayan olağanüstü kanun yoludur. Kesin hükmün sağladığı hukuki güvenlik ilkesi karşısında istisnai niteliktedir; bu nedenle sebepleri HMK m.375'te tek tek sayılmış ve süreleri HMK m.377'de sıkı biçimde düzenlenmiştir. Talep, kararı veren mahkemece incelenir (HMK m.378/1).

Süre iki katmanlıdır. Birinci katman, iade sebebinin öğrenilmesi veya kanunda belirtilen olayın gerçekleşmesiyle başlayan üç aylık süredir. İkinci katman, iade talebine konu hükmün kesinleşmesinden itibaren on yıllık mutlak sınırdır. Talep her iki süre içinde yapılmalıdır; hangisi önce dolarsa o tarih son gündür.

İade sebepleri ve sürenin başlangıcı

Sahte senet, yalan tanıklık, gerçeğe aykırı bilirkişi beyanı ve yalan yemin sebeplerinde yargılamanın iadesi istenebilmesi, bu sebeplerin kesinleşmiş bir ceza mahkûmiyet kararıyla belirlenmiş olmasına bağlıdır. Delil yokluğundan başka bir sebeple kovuşturmaya başlanamamış veya mahkûmiyet kararı verilememişse ceza kararı aranmaz; bu durumda sebep yargılamanın iadesi davasında öncelikle ispat edilir (HMK m.375/2).

On yıllık üst sınır ve AYM iptal kararı

HMK m.377/1, üç aylık sürenin yanında 'her hâlde iade talebine konu olan hükmün kesinleşmesinden itibaren on yıl' şeklinde mutlak bir sınır öngörür. Bu sınır, sebep çok geç öğrenilse bile kesin hükümlerin belirli bir süre sonra kesin olarak istikrar kazanmasını amaçlar. Örneğin 1 Mart 2016'da kesinleşen bir hüküm hakkında 10 Ocak 2026'da yeni bir belge elde edilmişse üç aylık süre Nisan'da dolacak olsa da on yıllık sınır 1 Mart 2026'da (Pazar olduğundan 2 Mart'ta) dolar ve talep en geç bu tarihte yapılmalıdır.

Anayasa Mahkemesi 21.06.2022 tarihli, E.2022/7, K.2022/79 sayılı kararıyla on yıllık sınırı, AİHM kararlarına dayanan (e) bendi yönünden iptal etmiştir. Bu nedenle AİHM ihlal kararı, dostane çözüm veya tek taraflı deklarasyon sebebine dayanan iade taleplerinde yalnız üç aylık süre uygulanır; hükmün kesinleşmesinin üzerinden ne kadar zaman geçtiği önemli değildir. Araç bu sebep seçildiğinde on yıllık kontrolü yapmaz.

Süre nasıl hesaplanır?

1. Sebebe göre başlangıç gününü belirleyin (öğrenme, belgenin elde edilmesi, ceza hükmünün kesinleşmesi, AİHM kararının tebliği).
2. Üç ay ekleyin; süre başlangıç gününe karşılık gelen günde, o ayda karşılık yoksa ayın son günü biter (HMK m.92).
3. Hükmün kesinleşme tarihine on yıl ekleyerek üst sınırı bulun (AİHM sebebi hariç).
4. İki tarihten önce doluyor olanı esas alın; son gün tatile rastlarsa HMK m.93 ve m.104 kurallarını uygulayın.

Talep nasıl yapılır?

Yargılamanın iadesi talebi, iadesi istenen kararı veren mahkemeye dilekçeyle yapılır ve bu mahkemece incelenir (HMK m.378/1). Mahkeme, dayanılan sebebin niteliğine göre talepte bulunandan karşı tarafın zarar ve ziyanını karşılayacak uygun bir teminat göstermesini isteyebilir (m.378/2). Talebin süresinde yapılıp yapılmadığı ve sebebin kanunda sayılanlardan olup olmadığı öncelikle incelenir; bu şartlar yoksa talep esasa girilmeden reddedilir.

• Dilekçede iade sebebi, sebebin öğrenildiği tarih ve delilleri açıkça gösterilmelidir.
• Sonradan ele geçen belgede, belgenin yargılama sırasında elde olmayan nedenlerle elde edilemediği ispatlanmalıdır.
• Ceza mahkûmiyetine dayanan sebeplerde kesinleşmiş ceza kararı dilekçeye eklenmelidir.
• AİHM sebebinde AİHM kararının ve tebliğ belgesinin örneği sunulmalıdır.

Yargılamanın iadesi ile olağan kanun yolları arasındaki fark

İstinaf ve temyiz, hüküm kesinleşmeden önce kullanılan olağan kanun yollarıdır ve süreleri kararın tebliğiyle başlayan iki haftadır. Yargılamanın iadesi ise kesinleşmiş hükme karşı başvurulan olağanüstü bir yoldur; hükmün hukuka aykırılığı değil, kanunda sayılan belirli ağır sebepler ileri sürülebilir. Olağan kanun yolu süresi devam ediyorsa aynı sebepler istinaf veya temyiz dilekçesinde ileri sürülmelidir; yargılamanın iadesi olağan kanun yollarının yerine geçmez.

Uygulamada 'yeni delil bulduk' gerekçesiyle yapılan başvuruların önemli bir kısmı, belgenin yargılama sırasında da elde edilebilecek durumda olduğu gerekçesiyle reddedilir. Belge sebebinin kabulü için belgenin aleyhine hüküm verilen tarafın elinde olmayan nedenlerle elde edilemediği ve kararın verilmesinden sonra ele geçtiği gösterilmelidir.

Teminat ve hükmün icrası

Mahkeme, dayanılan sebebin niteliğine göre yargılamanın iadesi talebinde bulunandan karşı tarafın zarar ve ziyanını karşılayacak uygun bir miktar teminat göstermesini isteyebilir (HMK m.378/2). Yargılamanın iadesi davası açılması hükmün icrasını kendiliğinden durdurmaz; icranın durdurulması HMK m.381'deki şartlarla ayrıca istenmelidir. İade talebi kabul edilip yeniden yargılama yapılırsa, iadeye konu hükmün bütün nüshalarında bu durum gösterilir (HMK m.380/2).

Sık yapılan hatalar

Mahkeme talebi nasıl inceler?

Yargılamanın iadesi talebi üzerine mahkeme tarafları davet edip dinledikten sonra üç hususu kendiliğinden inceler: talebin kanuni süre içinde yapılıp yapılmadığını, kaldırılması istenen hükmün kesin olarak verilmiş veya kesinleşmiş olup olmadığını ve ileri sürülen sebebin kanunda yazılı sebeplerden olup olmadığını (HMK m.379/1). Bu koşullardan biri eksikse hâkim davayı esasa girmeden reddeder (HMK m.379/2). Bu nedenle süre, iade talebinin ilk ve en temel kabul edilebilirlik şartıdır.

Ön inceleme aşamasını geçen talepte mahkeme, dayanılan sebebin sabit olup olmadığını inceler. Sebep sabit görülürse yeniden yargılama yapılır ve ortaya çıkacak duruma göre eski karar onanır ya da kısmen veya tamamen değiştirilir (HMK m.380/1). Vekil veya temsilci olmayan kimselerin huzuruyla yargılama yapılması ve çelişen iki kesin hüküm sebeplerinde ise başka bir inceleme yapılmaksızın hüküm iptal edilir.

Öğrenme tarihinin ispatı

Üç aylık sürenin başlangıcı çoğu sebepte bir 'öğrenme' veya 'elde etme' olayına bağlıdır. Mahkeme sürenin kaçırılıp kaçırılmadığını kendiliğinden incelediğinden, bu olayın tarihini dilekçede açıkça belirtmek ve belgelemek gerekir. Örneğin sonradan ele geçen belgede belgenin hangi gün, kimden ve nasıl elde edildiği; hilede hilenin hangi olayla ortaya çıktığı; ceza mahkûmiyetinde ceza kararının kesinleşme şerhi dilekçeye eklenmelidir.

• Belge sebebinde: belgenin teslim tutanağı, kurum yazısı veya belgeyi ileten yazışma.
• Hile sebebinde: hilenin ortaya çıktığı dava dosyası, bilirkişi raporu veya savcılık belgesi.
• Ceza sebeplerinde: kesinleşme şerhli ceza kararı veya kovuşturmaya yer olmadığı kararı.
• AİHM sebebinde: AİHM kararı ve Türkiye'ye veya başvurucuya tebliğini gösteren belge.

Öğrenme tarihinin karşı tarafça tartışılması halinde, mahkeme dosyadaki diğer belgelerden daha erken bir öğrenme tarihi tespit edebilir. Bu risk nedeniyle, olası en erken öğrenme tarihine göre hesaplanan süre içinde başvurmak güvenlidir.

Ceza davası devam ederken süre işler mi?

Sahte senet, yalan tanıklık, gerçeğe aykırı bilirkişi beyanı ve yalan yemin sebeplerinde üç aylık süre, ceza mahkûmiyetine ilişkin hükmün kesinleştiği ya da ceza kovuşturmasına başlanamadığı yahut soruşturmanın sonuçsuz kaldığı tarihten başlar (HMK m.377/1-ç). Dolayısıyla ceza davası sürerken hukuk alanındaki üç aylık süre işlemez. Ancak on yıllık üst sınır, iadesi istenen hukuk hükmünün kesinleşmesinden itibaren işlemeye devam eder. Uzun süren ceza yargılamalarında on yıllık sınırın dolma ihtimali ayrıca takip edilmelidir.

Çalışılmış örnekler

Aşağıdaki örneklerin her biri bu sayfadaki hesap motoruyla otomatik olarak test edilir; sonuçlar araçla birebir aynıdır.

Sık sorulan sorular

Kanuni dayanaklar

• HMK m.375 — Yargılamanın iadesi sebepleri; ceza mahkûmiyeti şartı.
• HMK m.377 — Üç aylık süre, on yıllık üst sınır ve çelişen hükümlerde zamanaşımı süresi.
• HMK m.378 — İnceleyecek mahkeme ve teminat.
• AYM 21.06.2022, E.2022/7, K.2022/79 — AİHM sebebinde on yıllık sınırın iptali.
• HMK m.92-93, 104 — Süre hesabı, tatil kaydırması ve adli tatil uzaması.

Son güncelleme: 3 Ekim 2026. Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.